(QBĐT) - Đó là câu chuyện của o Trần Thị Thản- nguyên Chính trị viên Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy (ĐĐNPB), Lệ Thủy lừng lẫy một thời.

Bà Trần Thị Thản bên những kỷ vật hiếm hoi của mình. Ảnh: D.C.H

Ngoài 60 tuổi, nhanh nhẹn, tháo vát nhưng dường như o không thể ngăn được kho ký ức của mình đã bị thời gian bào mòn dần theo năm tháng. Khi biết tôi muốn tìm hiểu về Đại đội nữ pháo binh lừng lẫy năm xưa, o phải lật giở từng trang nhật ký. O thú nhận: "Có người hỏi tới thì mới nhớ, chứ bây giờ không thể nào trong một lúc mà nhớ hết cả được".

Nhưng, sau một hồi trò chuyện, khi nhắc đến cảm giác trong lần ra Hà Nội gặp Bác Hồ năm xưa, giọng o bỗng dưng thông suốt đến lạ, cứ như mọi chuyện vừa mới xảy ra hôm qua. Kỷ niệm về những ngày tháng lịch sử ấy chợt ùa về. Câu chuyện có lúc bị ngắt quãng, đứt đoạn bởi sự xúc động nghẹn ngào.

Sau ngày Đại hội Quyết thắng Quân khu 4 (18-4-1969), trong đoàn đại biểu 23 người (trong đó có 9 nữ) đại diện cho 3 chiến trường (A,B,C) và 4 địa phương (gồm Vĩnh Linh, Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An) được ra Thủ đô Hà Nội để báo cáo thành tích với Bác Hồ, có một cô gái vừa tròn 20 tuổi, đại diện cho 37 pháo thủ của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy và của cả tỉnh. Đó là Chính trị viên Trần Thị Thản.

O nhớ lại, lúc đó, ngày đầu tiên ra đến Hà Nội, cả đoàn được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Quân ủy Trung ương. Sáng 28-4-1969 cả đoàn  được vào gặp Bác Hồ tại Phủ Chủ tịch. Vừa nhìn thấy Bác, mọi người ai cũng khóc, cả hội trường đều khóc, Bác nói: Ai nhỏ tuổi nhất thì sẽ được ngồi bên cạnh Bác. Trong đoàn có chị Ngọc (Vĩnh Linh) mới 19 tuổi nên được ở gần Bác nhất, còn o cũng được vinh dự đứng liền bên cạnh. Mọi người chăm chú lắng nghe Bác căn dặn, tai lắng nghe mà như muốn khắc sâu hình ảnh và những lời nói của Người vào tim, vào trí óc, để không bao giờ quên...

Trở lại câu chuyện về những xạ thủ hiện nay của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy, o Thản thở dài. Đội pháo binh Ngư Thủy có 91 người cả thảy, nhưng bây giờ chỉ còn lại 85 người. Đa phần họ đã lớn tuổi, già yếu (từ 60 đến 70) cuộc sống còn khó khăn lắm. Có người bị mù cả hai mắt nhưng phải sống trong cảnh đơn chiếc, không có ai chăm sóc, không nơi nương tựa như chị Tất. 

Tâm nguyện của chị em là muốn có một căn nhà lưu niệm để tiếp đón các đoàn khách và là nơi sinh hoạt của chị em vào dịp lễ. Mấy chục năm qua, chị em mượn hội trường của xã Ngư Thủy Trung làm nơi hội họp và tiếp đón.

Nhưng điều quan trọng hơn nữa, nhà lưu niệm sẽ là nơi trưng bày, giữ gìn các kỷ vật gắn liền với cuộc sống chiến đấu của chị em năm xưa. Nó sẽ là nơi giáo dục và nuôi dưỡng lòng tự hào, truyền thống chiến đấu, truyền thống yêu nước cho các thế hệ mai sau.

                                                                                                   Dương Công Hợp