(QBĐT) - Đã là nhà đầu tư hiển nhiên họ phải có câu trả lời trước khi đầu tư. Nhưng với những gì đang diễn ra trên địa bàn tỉnh ta trong lĩnh vực đầu tư cũng cần có những luận bàn cần thiết.

Theo báo cáo của ngành chức năng, tính đến nay đã có hàng trăm dự án đầu tư vào tỉnh ta. Tuy nhiên, trong số đó có nhiều dự án đang bị ngưng trệ, có dự án chủ đầu tư đã cao chạy xa bay và cũng có dự án muốn “bay” mà chẳng được... Mỗi dự án có một hoàn cảnh riêng, nhưng trong đó có lý do về định hướng đầu tư không phù hợp.

Chúng ta cùng nhìn lại những lĩnh vực đầu tư trong các năm gần đây. Khi Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới đã có hiệu ứng làn sóng đầu tư vào tỉnh ta tăng vọt, trong đó tập trung khá lớn vào lĩnh vực du lịch. Điều đó là tất yếu, tuy nhiên cũng phải thấy rằng là... thái quá. Với một tỉnh được xếp vào khu vực “vùng sâu vùng xa”, kinh tế chưa phát triển, dân cư ít... thì khó có thể phát triển du lịch như vũ bão giống các khu vực trung tâm trong  nước?

Đành rằng chúng ta có những điểm nhấn của du lịch mang tầm vóc quốc tế là hang động, là di sản thiên nhiên thế giới nhưng đừng quá ảo tưởng... Chính có một chút ảo tưởng mà nhiều dự án đầu tư cho phát triển du lịch đã khởi động với cái... “đầu voi”, nhưng đến nay, cái “đuôi chuột” cũng chẳng thấy. Có dự án tỉnh đã phải đau xót... thu hồi đất. Cũng chẳng muốn nhắc lại các dự án đã lỡ... chân, nhưng vì có một chút phân tích nên không thể không nhắc lại.

Khai thác ti tan ở Lệ Thuỷ.

Chẳng hạn dự án Khu du lịch nghỉ dưỡng suối nước khoáng Bang, nếu nhà đầu tư tỉnh táo, chia ra nhiều giai đoạn từ nhỏ đến lớn thì chắc chắn sẽ thành công, chứ không phải chôn hàng đống tiền xuống đất như hiện nay để thoi thóp chờ... chết(?). Bởi nơi đây là điểm du lịch, chữa bệnh thứ thiệt, có thương hiệu rồi chứ không phải quá xa lạ với du khách, nó sẽ “đẻ trứng vàng” ngay nếu biết cách bắt đầu như thế nào, không ham quá lớn. Bởi với một tỉnh “đang phát triển” thì lượng khách chưa thể quá đông đảo, dồn đập mà phải đầu tư ngay hàng trăm phòng nghỉ đầy đủ tiện nghi...

Khi đầu tư khu du lịch ở Quang Phú nhà đầu tư không liếc mắt sang bên kia dòng Nhật Lệ để chiêm ngưỡng một cơ ngơi tráng lệ, là niềm tự hào của cả khu vực chứ không riêng gì tỉnh Quảng Bình, nhưng ông chủ đã phải nhọc nhằn chịu... lỗ và đã tung hết các “phép màu” mới trụ được đến tận ngày nay! Có một Sun Spa đã thừa phòng nghỉ huống hồ hai ba khu... Rồi Công ty TNHH MTV TM và DL Vinasin Quảng Bình vớ lấy cái khách sạn Phong Nha- Kẻ Bàng với ý tưởng cải tạo thành khách sạn 4 sao để đón khách du lịch nhưng tính tới, tính lui không biết đến thập kỷ nào mới thu hồi được vốn nên đành đánh bài... án binh bất động. Và, tỉnh ta lại có thêm một “bộ xương khủng long” bằng bê tông cốt thép bên bờ Nhật Lệ, trên vùng “đất vàng”...

Với một lĩnh vực khác, dù không có sự nhầm lẫn nào nhưng những nhà đầu tư cũng đang “tiến thoái lưỡng nan” bởi những sự cố... bất ngờ!. Đó là đầu tư phát triển xi măng. Những thông tin trên báo chí vừa qua có lẽ ai cũng biết về vấn đề này, rằng cả nước đang dư thừa 10 triệu tấn xi măng trong năm 2012. Là một tỉnh có nhiều lợi thế về nguyên liệu phát triển xi măng, lại có những lời mời gọi chân tình đã làm xiêu lòng nhiều nhà đầu tư. Vả lại mấy năm trước có ai lường được sự cố thắt chặt tiền tệ lại xẩy ra vào đầu năm 2011, khi mà một số nhà máy xi măng đang trong giai đoạn đầu tư chưa bán được mẻ xi măng nào ra thị trường.

Cái sự dư thừa xi măng, ngoài việc đầu tư quá nhiều nhà máy xi măng còn một yếu tố khác là cắt giảm đầu tư công quá đột ngột, nhiều công trình sử dụng xi măng đã tạm dừng, tạm hoãn... Với lĩnh vực này có lẽ đó là sự cố bất ngờ mà tương lai không xa sẽ được điều chỉnh lại. Nhưng với tỉnh ta, như đồng chí Nguyễn Hữu Hoài, Chủ tịch UBND tỉnh đã từng nói từ năm trước, xi măng thế là quá nhiều rồi, tỉnh ta sẽ không cấp phép cho nhà máy xi măng nào nữa...

Vậy với tỉnh ta, đầu tư vào lĩnh vực nào cho có hiệu quả, không phải khó khăn như những dự án vừa kể? Mấy năm trước (2010), tại diễn đàn xúc tiến đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp-nông thông khu vực Bắc Trung bộ, Sở Nông nghiệp và PTNT đã trình bày một loạt dự án mời gọi đầu tư. Chúng tôi cho rằng đây mới là địa chỉ hấp dẫn và phù hợp với các nhà đầu tư. Không chỉ hấp dẫn mà còn có tính bền vững cao vừa là cú hích cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, nông dân.

Từ sự mời gọi này, thời gian qua đã có một số dự án đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp-nông thôn. Đó là Dự án nuôi tôm trên cát của Tập đoàn CP Thái Lan. CP là một tập đoàn mạnh của Thái Lan, công nghệ cao trong lĩnh vực chăn nuôi, chắc chắn với vùng cát ven biển Lệ Thuỷ tập đoàn sẽ làm nên chuyện.

Tiếp đó là Binh đoàn 15 đầu tư trồng cao su ở miền tây Lệ Thủy. Một đơn vị của Binh đoàn là Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 79 đảm trách công việc chính ở đây. Dự án sẽ là trồng mới 5.000ha cao su trên vùng đất rừng nghèo kiệt... Một tương lai gần dự án này sẽ đưa lại việc làm và thu nhập đáng kể cho đồng bào dân tộc và cả bà con vùng gần rừng ở Lệ Thuỷ từ cây cao su. Gần đây, Tập đoàn Dệt may Việt Nam đã đăng ký đầu tư trồng bông trên vùng đất cát phía nam tỉnh trên diện tích khoảng 5.000ha. Trước mắt trồng thí điểm trên diện tích 200 ha theo công nghệ tiên tiến của Ixraen. Để đáp ứng nhu cầu của tập đoàn, tỉnh ta đã có nhiều cố gắng trong việc tạo điều kiện về thủ tục, đất đai...

Chưa bao giờ vùng đất cát phía đông lại có vẻ “đắt khách” như hiện nay. “Dự án chồng dự án”, có người nói như vậy vì khi đi khảo sát đất cho Tập đoàn Dệt may ở xã Sen Thủy, vùng đất dành cho tập đoàn chính ngay trên diện tích các doanh nghiệp khai thác ti tan vừa hoàn thổ, có chỗ chưa hoàn thổ trông như “chiến trường” và quy hoạch luôn cả vùng đất sắp khai thác ti tan... Hiển nhiên với việc khai thác ti tan và khoáng sản nói chung (để bán nguyên liệu) đều đang được coi là ăn “lúa non” không đáng khuyến khích dù lợi nhuận của nhà đầu tư là khá cao.

Chăn nuôi tỉnh ta đang phát triển là nguồn nguyên liệu cho lĩnh vực chế biến xuất khẩu.

Là tỉnh có thế mạnh về rừng, có diện tích rừng trồng rất lớn nên dự án chế biến gỗ xuất khẩu MDF đã được khởi động, dự kiến sẽ khởi công vào cuối năm 2012. Dự án chế biến gỗ MDF đi vào hoạt động sẽ là sự tiếp sức cho rừng trồng, là điểm tựa tin cậy cho người dân trồng rừng, lại không phải xuất khẩu nguyên liệu thô (gỗ dăm như hiện nay) vừa phục vụ cho nghề mộc dân dụng trong tỉnh, trong nước.

Nhưng lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn không chỉ có chừng ấy. Tỉnh ta có diện tích cao su đáng kể, hiện tại khoảng 17.000ha, trong tương lai đến năm 2015 là 20.000ha (mỗi năm trồng mới 1.000 - 1.500ha). Với diện tích này có đủ điều kiện để hình thành các nhà máy sản xuất các sản phẩm cao su như săm lốp ô tô, xe máy, băng tải, dây cô roa...

Hiện tại tỉnh ta mới có các nhà máy sơ chế cao su và vẫn là xuất khẩu nguyên liệu. Sở Nông nghiệp và PTNT đã giới thiệu địa điểm của dự án nằm trong Khu công nghiệp Hòn La. Cùng với đó là những dự án về chế biến đồ hộp xuất khẩu tại Khu kinh tế Hòn La, dự án chế biến thuỷ sản Hòn La... nhằm khai thác những tiềm năng về chăn nuôi, khai thác thuỷ sản vừa là đòn bẩy phát triển những lĩnh vực mà tỉnh ta có lợi thế này.

Khi đặt bút viết bài này, trên nhiều tờ báo đã đưa tin, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng để thoát ra khỏi sự trì trệ, kinh tế Việt Nam nên chọn nông nghiệp làm mũi nhọn. Không phải ngạc nhiên, đấy là sự cụ thể hoá chân lý “dân giàu, nước mạnh”, 80% dân nông nghiệp giàu lên thì nước mạnh là điều đương nhiên. Ở đây tôi không muốn “nói theo” những nhà kinh tế mà muốn khẳng định điều tôi đặt ra từ đầu bài viết, rằng đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp-nông thôn có thể là hướng đi an toàn, hiệu quả cao ở một tỉnh nông nghiệp đang còn chiếm ưu thế như tỉnh ta...

                                                                                         Văn Hoàng