(QBĐT) - Nông nghiệp, nông thôn là lĩnh vực rộng lớn, tập trung phần lớn người lao động và người nghèo cũng chiếm tỷ lệ cao trong cộng đồng dân cư. Trong những năm qua Đảng, Nhà nước luôn quan tâm đến lĩnh vực này bằng những chủ trương, chính sách đầu tư cụ thể và với nguồn ngân sách phải nói là khổng lồ, nhiều  công trình hạ tầng phục vụ hạt lúa, củ khoai đã được xây dựng, thực sự tạo nên cú hích cho người nông dân và vùng nông thôn trong tỉnh...

Đê bao của công trình thuỷ lợi Thượng Mỹ Trung đang phát huy tác dụng.

Trong 5 năm 2006-2011, UBND tỉnh đã ban hành 5 chương trình phục vụ sản xuất nông nghiệp, nông thôn và gần đây thực hiện chủ trương của Trung ương, Nghị quyết của Đảng bộ tỉnh về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020, UBND tỉnh đã tiếp tục ban hành một số đề án, kế hoạch, dự án cũng nhằm phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Cùng với chủ trương, chính sách, trong 5 năm qua nguồn lực đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng và hỗ trợ sản xuất nông nghiệp là rất lớn, với hơn 2.351,5 tỷ đồng, trong đó tổng kinh phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng là 2.052,1 tỷ đồng, kinh phí hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp là 299,4 tỷ đồng.

Từ những sự đầu tư nguồn lực trên, nhiều công trình đã ra đời đưa vào hoạt động góp phần vào phát triển nông nghiệp, nông thôn. Đó là hàng loạt hồ chứa, đập dâng như hồ chứa nước Sông Thai, hồ chứa Minh Cầm, đập Khe Trợ...; khu neo đậu tránh trú bão tàu cá cửa Gianh... Ở phía nam có công trình thuỷ lợi vùng 2 Tả Kiến Giang, kè chống sạt lở trên sông Kiến Giang...

Đã có hơn 120 km kênh mương được bê tông hoá để cấp nước đầy đủ cho nhiều cánh đồng, 197 km đê kè được kiên cố tạo được sự an toàn cho nhiều miền quê trong mùa mưa lũ. Cùng với nhiều công trình đã hoàn tất, hiện nay nhiều công trình đang được đẩy nhanh tiến độ để phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống trên diện rộng ở nhiều vùng dân cư, mang lại lợi ích nhiều mặt như công trình thuỷ lợi Thượng Mỹ Trung, hồ chứa nước Thác Chuối, Vực Nồi, Đồng Ran...

Thông qua Chương trình quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, từ năm 2006-2011 toàn tỉnh đã có 20 công trình cấp nước phục vụ khu vực nông thôn được đầu tư từ ngân sách nhà nước với tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng. Đến nay đã hoàn thành đưa vào sử dụng 10 công trình, bình quân mỗi năm có khoảng 25.000 người được cấp nước sạch từ nguồn vốn đầu tư công.

Trong điều kiện khó khăn về ngân sách, nhưng hàng năm các địa phương cũng đã bố trí đáng kể nguồn vốn để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp với tổng số trong 6 năm qua hơn 112,5 tỷ đồng, trong đó Lệ Thủy đầu tư 53,9 tỷ đồng, Quảng Trạch 37,4 tỷ đồng, Bố Trạch 53,4 tỷ đồng.... Nhiều công trình hạ tầng “cấp huyện” đã được xây dựng và phát huy tác dụng phục vụ sản xuất trên địa bàn.

Trong tổng số vốn đầu tư công ở lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, đầu tư hỗ trợ phát triển sản xuất chiếm tỷ lệ thấp, chỉ khoảng 12%, lại phải triển khai dàn trải trên nhiều “mặt trận” như khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm, chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng...Tuy nhiên với sự cố gắng nỗ lực của các cấp, các ngành và đặc biệt là nông dân, ngư dân nên đã tạo những chuyển biến về giống cây trồng, vật nuôi, nâng cao năng lực đánh bắt biển xa, mở rộng diện tích rừng trồng...

Có thể nói rằng 5 năm qua nguồn đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đã tạo được những nét chuyển biến quan trọng mang tính chiến lược. Đó là diện tích tưới tiêu chủ động đã được tăng thêm 7.060 ha từ các công trình thuỷ lợi lớn nhỏ, từ tỷ lệ 87,5% năm 2006 lên 91% năm 2011; bảo vệ an toàn cho 3.500 hộ dân, 10.000 ha lúa, 1.800 ha cá lúa và nuôi trồng thuỷ sản; bảo đảm an toàn cho 400-500 tàu thuyền tránh trú bão an toàn; giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động khu vực nông thôn...Từ đó đã góp phần tăng nhanh năng suất và chất lượng cây trồng, vật nuôi; tạo điều kiện để nông dân chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hoá...

Tuy nhiên, cùng với kết quả đạt được, trong 5 năm đầu tư công trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn vẫn còn nhiều mặt hạn chế, tồn tại. Trước hết là công tác quy hoạch mà thể hiện rõ nhất công tác quy hoạch đã thiếu chi tiết ở một số ngành, lĩnh vực, nhất là lĩnh vực sản phẩm chủ yếu trong sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó chất lượng quy hoạch chưa cao, chưa sát với thực tế nên phải điều chỉnh bổ sung. Một số quy hoạch chưa lường hết những biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao, nhất là những quy hoạch liên quan đến hệ thống thuỷ lợi, đê bao, tiêu úng... Cùng với quy hoạch, trong đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng còn nhiều bất cập. Nổi lên là tình trạng đầu tư dàn trải dẫn đến bố trí vốn nhỏ giọt, kéo dài gây lãng phí và giảm hiệu quả đầu tư trong nhiều lĩnh vực như trong đầu tư các công trình nước sạch, công trình thuỷ lợi...Việc đầu tư xây dựng một số công trình chưa theo đúng quy hoạch, kế hoạch được duyệt, chưa thực sự cần thiết, cấp bách.

Hệ thống kênh mương cấp nước từ hồ chứa Rào Đá cho các cánh đồng huyện Quảng Ninh.

Chẳng hạn kè chống xâm thực biển xã Hải Trạch (Bố Trạch) chưa thực sự cấp bách vì bờ biển có kết cấu địa chất vững chắc, khả năng xâm thực của biển không cao; công trình cấp nước sinh hoạt xã Hoa Thuỷ (Lệ Thuỷ) hoàn thành từ năm 2008 nhưng đến nay vẫn chưa hoạt động, nguyên nhân là do hơn 90% hộ dân trong xã có giếng nước hợp vệ sinh...Công tác tư vấn lập dự án, thiết kế kỹ thuật, giám sát thi công một số công trình dự án chưa tốt, còn để sai sót làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình, chậm tiến độ, gây lãng phí và thiệt hại cho ngân sách nhà nước.

Nổi lên là công trình thuỷ lợi Thượng Mỹ Trung tại một số đoạn đê trên địa phận xã An Thuỷ bị sụt lún một số điểm do khảo sát địa chất không kỹ; công trình hồ chứa nước Vân Tiền (xã Quảng Lưu- Quảng Trạch) kênh dẫn nước đoạn đầu mối có cao trình thấp hơn đoạn kế tiếp làm nước tràn ra ngoài... Một số công trình, dự án chỉ mới tính đến hiệu quả trước mắt mà chưa có tầm nhìn xa hơn hoặc kết hợp sử dụng vào các mục đích khác gây nên lãng phí... Một vấn đề khác là năng lực của một số chủ đầu tư còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu công tác quản lý đầu tư xây dựng...

Trong hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, kinh phí nhìn chung còn thấp, nhiều chương trình, đề án thiếu kinh phí thực hiện, đã thế lại dàn trải, chưa thực sự tập trung vào những lĩnh vực mũi nhọn nhằm tạo sự đột phá về năng suất, sản lượng, hiệu quả. Chẳng hạn chương trình sind hoá đàn bò đạt kết quả chưa cao, qua nhiều năm thực hiện đến nay mới có 25.300 bò lai sind, đạt tỷ lệ 22,7% tổng đàn...

Trong chặng đường tới, lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn vẫn là luôn được ưu tiên và chắc chắn sẽ có những đầu tư lớn. Để có thể đạt được kết quả cao hơn đáp ứng nhu cầu của phát triển trong lĩnh vực có không ít khó khăn này đòi hỏi phải có những tổng kết, đánh giá để có thể rút ra được những bài học kinh nghiệm, mặt hạn chế trong đầu tư, soát xét những công trình còn thiếu, còn bất cập... để có thể có những quyết sách đúng đắn hơn, cách làm hiệu quả hơn.

                                                                                                  V. H