Thách thức lộ trình bền vững nông thôn mới

Cập nhật lúc 09:33, Chủ Nhật, 13/05/2018 (GMT+7)

(QBĐT) - Theo Văn phòng điều phối nông thôn mới tỉnh, kết quả rà soát, đánh giá thực trạng các tiêu chí theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 quy định tại Quyết định 1980/QĐ-TTg ngày 17-10-2016 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định 433/QĐ-UBND ngày 15-2-2017 của UBND tỉnh (gọi tắt là Bộ tiêu chí mới) cho thấy, toàn tỉnh có tới 23/43 xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới bị sụt giảm tiêu chí và chỉ có 20/43 xã đáp ứng được Bộ tiêu chí mới. Thậm chí, có xã qua rà soát còn sụt giảm tới 7 tiêu chí, 17/43 xã không đạt tiêu chí tổ chức sản xuất, 11/43 xã sụt giảm tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa...

Theo Bộ tiêu chí mới, xã Quy Hóa (Minh Hóa) và xã Hoàn Trạch (Bố Trạch) là hai địa phương có số lượng tiêu chí giảm lớn nhất toàn tỉnh. Trong đó, xã Quy Hóa giảm tới 7 tiêu chí. Tiêu chí giao thông vẫn đang gây khó cho địa phương khi cầu tràn và đường liên thôn 3, thôn 2 bị hư hỏng; tỷ lệ đường trục chính nội đồng được cứng hóa chỉ đạt 25%, thấp hơn so với quy định là 70% (theo quy hoạch, xã cần xây dựng 8 km đường giao thông nội đồng nhưng chỉ thực hiện được 2 km).

Ngoài ra, việc hoàn thiện các tiêu chí về cơ sở vật chất, hạ tầng khác cũng rất gian nan, như: đối với tiêu chí 8 về thông tin và truyền thông, xã chưa có đài truyền thanh và hệ thống loa đến các thôn (chưa đạt chỉ tiêu 8.3); chưa có ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, điều hành (chưa đạt chỉ tiêu 8.4).

Đáng chú ý, thu nhập bình quân đầu người năm 2017 của xã là 18,098 triệu đồng/trên người/năm thấp hơn so với quy định là 26 triệu đồng/ người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều sau khi trừ các hộ được bảo trợ xã hội là 23,6 % cao hơn nhiều so với quy định là ≤ 5%.

Toàn tỉnh có 23 xã bị sụt giảm tiêu chí, cụ thể:

- Xã Quy Hóa: sụt giảm 7 tiêu chí

- Xã Hoàn Trạch: sụt giảm 6 tiêu chí

- Xã Quảng Tân, Quảng Hải: sụt giảm 4 tiêu chí

- Xã Hàm Ninh, Đức Trạch, Quảng Hòa, Quảng Tiên: sụt giảm 3 tiêu chí

- Xã Quang Phú, Bảo Ninh, Đức Ninh, Thuận Đức, Trung Trạch, Hải Trạch: sụt giảm 2 tiêu chí.

- Xã Võ Ninh, Lộc Ninh, Nghĩa Ninh, Đồng Trạch, Hạ Trạch, Bắc Trạch, Cảnh Dương, Quảng Lưu, Quảng Tùng: sụt giảm 1 tiêu chí.

Tương tự như vậy, xã Hoàn Trạch cũng sụt giảm tới 6 tiêu chí. Theo ông Hoàng Quang Trung, Chủ tịch UBND xã Hoàn Trạch, theo Bộ tiêu chí mới, một trong những tiêu chí khó đạt của xã là về tổ chức sản xuất.

Bởi, hiện tại, xã chưa có hợp tác xã hoạt động theo Luật hợp tác xã năm 2012, chưa có mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản chủ lực bảo đảm bền vững.

Ngoài ra, đối với tiêu chí về môi trường và an toàn thực phẩm, xã mới đạt tỷ lệ 97,5% hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh và nước sạch, trong khi yêu cầu tối thiểu là 98%.

Tỷ lệ hộ có nhà tiêu, nhà tắm, bể chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh và bảo đảm 3 sạch chỉ đạt 81,1% so với yêu cầu tối thiểu là 85%; tỷ lệ hộ chăn nuôi có chuồng trại chăn nuôi bảo đảm vệ sinh môi trường mới đạt 44,7% so với yêu cầu tối thiểu là 70%.

Đồng thời, các tiêu chí về hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật; quốc phòng và an ninh cũng đòi hỏi chính quyền và người dân Hoàn Trạch phải đồng lòng, đồng sức nỗ lực rất nhiều để vượt qua trong bối cảnh còn vô vàn khó khăn, thử thách.

Không chỉ các xã ở vùng nông thôn, TP.Đồng Hới cũng có tới 6 xã sụt giảm về tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Theo ông Nguyễn Văn Bình, Phó Trưởng phòng Kinh tế, UBND TP.Đồng Hới, gọi là sụt giảm cũng chưa chính xác, bởi trên thực tế, các tiêu chí của Bộ tiêu chí mới được nâng cao hơn so với trước, trong khi các xã của TP. Đồng Hới đã cán đích nông thôn mới trước thời điểm rà soát một thời gian.

Những yêu cầu cao của tiêu chí về tổ chức sản xuất khiến nhiều điều phương bị sụt giảm tiêu chí đạt chuẩn nông thôn mới.
Những yêu cầu cao của tiêu chí về tổ chức sản xuất khiến nhiều điều phương bị sụt giảm tiêu chí đạt chuẩn nông thôn mới.

Các xã này chủ yếu bị sụt giảm tiêu chí tổ chức sản xuất và cơ sở vật chất văn hóa, như: chưa có điểm vui chơi, giải trí và thể thao cho trẻ em và người cao tuổi theo quy định; chưa có hợp tác xã hoạt động theo Luật hợp tác xã năm 2012.

Đối với tiêu chí tổ chức sản xuất, cái khó cho các xã Bảo Ninh, Quang Phú, Thuận Đức là xây dựng hợp tác xã, trong khi các xã này vốn dĩ mới có các tổ hợp tác về khai thác, chế biến thủy hải sản và sản xuất, kinh doanh. Trước mắt, thành phố sẽ vận động xã Quang Phú thành lập hợp tác xã khai thác thủy hải sản và tiếp tục triển khai ở các xã khác.

Riêng tiêu chí về cơ sở vật chất văn hóa, thành phố đã có tờ trình hỏi ý kiến của Sở Văn hóa và Thể thao để hướng dẫn thực hiện. Cụ thể, chỉ tiêu 6.2 quy định điểm vui chơi, giải trí và thể thao cho trẻ em phải có hoạt động chống đuối nước cho trẻ.

Ông Bình giải thích thêm, hoạt động chống đuối nước là khái niệm chung chung, chưa cụ thể khiến thành phố lúng túng trong triển khai. Nếu tiêu chí yêu cầu các địa phương phải có bể bơi và hoạt động dạy bơi cho trẻ thì thành phố sẽ nỗ lực thực hiện theo lộ trình.

Ông Nguyễn Quốc Út, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Phó Chánh Văn phòng điều phối nông thôn mới tỉnh cho biết, toàn tỉnh có 54 tiêu chí bị sụt giảm. Sụt giảm nhiều nhất là tiêu chí số 13 về tổ chức sản xuất và ít nhất là các tiêu chí, như: giao thông, nhà ở dân cư, thu nhập, hộ nghèo, giáo dục… Sự sụt giảm này xuất phát từ nguyên nhân do Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 được bổ sung thêm một số chỉ tiêu, nội dung mới.

Trong đó, nhiều tiêu chí đòi hỏi cao hơn so với trước, như: tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa, thông tin và truyền thông, thu nhập, tỷ lệ hộ nghèo, lao động có việc làm, tổ chức sản xuất, y tế, môi trường và an toàn thực phẩm, hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật, quốc phòng và an ninh.

Bên cạnh đó, ngoài những nguyên nhân khách quan do thiên tai, lụt bão và ảnh hưởng của sự cố môi trường biển, vẫn tồn tại các nguyên nhân chủ quan khác, như: kinh phí thực hiện của một số xã gặp khó khăn trong khi việc huy động sự đóng góp của người dân còn hạn chế; công tác chỉ đạo điều hành ở một số địa phương có dấu hiệu chững lại; công tác tuyên truyền chưa được đẩy mạnh…

Ông Út nhấn mạnh, tiêu chí số 13 về tổ chức sản xuất bị sụt giảm nhiều nhất chủ yếu là do các xã chưa có hợp tác xã hoạt động theo đúng Luật hợp tác xã năm 2012.

Trong thời gian tới, UBND tỉnh, UBND các huyện, thị xã, thành phố cần tập trung chỉ đạo để các xã sụt giảm tiêu chí sớm đáp ứng các yêu cầu của Bộ tiêu chí mới. Đồng thời, các sở, ngành cần tích cực phối hợp với UBND các huyện, thị xã, thành phố chỉ đạo, hướng dẫn các xã có tiêu chí bị sụt giảm do sở, ngành mình phụ trách.

Đối với các xã đã đáp ứng yêu cầu của bộ tiêu chí mới, UBND các huyện, thị xã, thành phố cần chỉ đạo xây dựng kế hoạch duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí, phấn đấu trở thành xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2016-2020.

Mai Nhân

                                                                                              

 

,
.
.
.