(QBĐT) - Thông thường trong các cuộc điều tra hộ nghèo, các tổ chức, cá nhân có liên quan thường điều tra thu nhập của từng hộ để tính ra thu nhập bình quân tháng của mỗi khẩu bao nhiêu (theo chuẩn cũ).

Khi điều tra theo chuẩn mới (giai đoạn 2011 - 2015) lại quan tâm đến việc kê khai tài sản; từ tài sản của từng hộ tính ra điểm, quy ra thu nhập của hộ, khẩu/tháng, nếu dưới 400.000 đồng/khẩu/tháng, nằm trong diện hộ nghèo, trên 400.000 đồng/khẩu/tháng đã thoát nghèo...

Sau đó rà soát, tổng hợp số liệu để biết các thôn, xã, huyện, tỉnh tỷ lệ hộ nghèo bao nhiêu. Các cuộc điều tra hộ nghèo không có điều kiện và cũng không bắt buộc điều tra thêm vì sao hộ đó nghèo và các hộ nghèo cần gì. Tuy nhiên, trong thực tế nội dung này lại rất cần thiết.

Nếu tiếp cận với các hộ nghèo, nghe tâm tư, nguyện vọng của họ mới biết nhiều hộ họ cũng muốn thoát nghèo, nhưng vì một lý do nào đó họ phải “xin nghèo” như các trường hợp sau:

Gia đình ông A có thể đăng ký thoát nghèo được, nhưng hiện có một đứa con trai đang học đại học, một đứa con gái đang học cao đẳng, nếu gia đình ông thoát nghèo hai đứa con ông sẽ mất các chế độ hỗ trợ sinh viên con hộ nghèo, gia đình không trang trải nổi. Ông A cho biết, khi hai đứa con ra trường, ông sẽ xin thoát nghèo.

Gia đình chị B, chồng bị bệnh kinh niên, thời gian nằm viện nhiều hơn nằm ở nhà, khi trong diện hộ nghèo còn có bảo hiểm y tế để điều trị bệnh, nằm viện,  nếu thoát khỏi hộ nghèo, chế độ bảo hiểm y tế không còn,  gia đình rất khó khăn...

Khi tìm hiểu hộ nghèo cần gì, có những trường hợp:

Vợ chồng ông P, đã gần 80 tuổi không ở cùng con cháu, thuộc diện hộ nghèo nên được hưởng các chế độ hộ nghèo về hỗ trợ sản xuất, có khi ông bà được cấp phát các loại giống, phân bón, thuốc trừ cỏ... nhận xong, ông bà lại bán rẻ hoặc cho người khác, vì ông bà không có ruộng, không có sức lao động. Vợ chồng ông H, tuy chịu khó làm ăn nhưng vì đông con nên nghèo, ông quả quyết, nếu gia đình ông có đất để sản xuất, trồng rừng, có vốn để chăn nuôi, gia đình ông sẽ thoát nghèo, thậm chí vươn lên khá giả; bây giờ nhân lực lao động có thừa nhưng không có đất, có vốn...

Từ những trường hợp nêu trên để thấy rằng, ngoài những con số về tỷ lệ hộ nghèo đã điều tra được, cần có những cuộc tìm hiểu, nắm tình hình để biết vì sao họ “muốn nghèo” và hộ nghèo cần gì?. Nếu “bắt bệnh, kê đơn” phù hợp tin rằng công tác giảm nghèo có hiệu quả  và bền vững  hơn.

                                                                           Hoàng Đăng