(QBĐT) - Có thể thấy, trong vài năm lại đây, du lịch tỉnh ta có sự phát triển khá nhanh. Cơ sở lưu trú, nhà hàng và các công trình phụ trợ phục vụ du lịch ngày càng tăng, chất lượng phục vụ, công tác quản lý nhà nước, sự phối kết hợp giữa các ngành trong lĩnh vực du lịch v.v... đã có nhiều chuyển biến tích cực. Vì thế, Quảng Bình đang trở thành điểm đến thu hút khá đông du khách. Năm 2012 tỉnh ta đón hơn 1 triệu lượt khách du lịch. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn không ít những tồn tại làm “phiền lòng” du khách, một trong những vấn đề chính đó là chất lượng nhà vệ sinh.

Từ nhà ga đến nhà hàng - đã ít lại thiếu vệ sinh

Đó là thực trạng chung khi đề cập đến vấn đề nhà vệ sinh tại các điểm dừng xe (bao gồm tại các cây xăng, nhà hàng ăn uống dọc theo các tuyến Quốc lộ) cũng như tại các điểm tham quan và bãi tắm biển trên địa bàn tỉnh ta.

Dọc theo tuyến Quốc lộ 1A trên địa bàn tỉnh ta, số lượng các cây xăng, nhà hàng ăn uống phục vụ khách đi xe là khá nhiều, đa số đều có nhà vệ sinh. Nhưng số nhà vệ sinh được đầu tư xây mới, trang thiết bị hiện đại, bảo đảm về vệ sinh, đạt tiêu chuẩn để phục vụ khách du lịch thì đang rất hiếm hoi. Nhà vệ sinh ở những nơi này hàng ngày vẫn được lau dọn, nhưng do lưu lượng khách sử dụng nhiều, cộng thêm việc thiết kế không chú ý đến khâu thoát khí nên thường có mùi rất khó chịu. Để xử lý bớt mùi, hầu hết nhà vệ sinh ở các điểm này đều dùng viên long não bỏ trực tiếp vào khu vực vệ sinh.

Một số nơi, do việc lau dọn không được thường xuyên, khiến du khách vào chưa đến cửa đã vội vàng quay ra, dù rất “buồn” nhưng vẫn không muốn sử dụng. Thực tế, nhà vệ sinh tại những điểm dừng này, không phải do cơ quan chức năng quản lý mà thường do các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh mở ra để phục vụ cho hoạt động bán hàng của mình. Chính vì vậy, công trình vệ sinh chỉ được xem là “công trình phụ”, ít và không bảo đảm vệ sinh cũng là điều khó tránh. Bên cạch đó, sự thiếu ý thức của một bộ phận du khách càng làm cho những công trình phụ này trở thành “vấn đề” đối với việc giải quyết  nhu cầu cá nhân.

Ở các điểm du lịch tâm linh có đông người lui tới thì sao? Các công trình vệ sinh càng tệ hơn, vừa khó tìm, vừa rất mất vệ sinh. Có nhiều nhà vệ sinh còn tạo ra sự phản cảm đối với du khách. Như tại khu vực Đền Công chúa Liễu Hạnh, hệ thống nhà vệ sinh không được chăm sóc nên chỉ sử dụng sau một thời gian ngắn đã xuống cấp nghiêm trọng, rác thải tràn ngập khắp nơi. Những người quản lý khu di tích này đành phải khóa lại, mặc cho khách hành hương cũng như khách tham quan từ xa đến chỉ còn biết xếp hàng và quay mặt xuống những bụi cây phía trước... Những ngày trời nắng, cả khu vực phía dưới gần nhà vệ sinh bốc mùi nồng nặc, trời mưa thì lầy lội vô cùng.

Nhà vệ sinh tại bãi tắm Bảo Ninh được đầu tư hiện đại nhưng thường xuyên bị khóa.

Ở nhà chờ khu vực Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ đường 20, một trong những điểm đến trong hành trình tour khép kín của khá nhiều đoàn khách cũng có chung trình trạng như vậy. Tuy được đầu tư xây dựng khá đồng bộ, nhưng đến nay, hệ thống nhà vệ sinh ở đây cũng đang trong tình trạng bị hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng. Một số thiết bị như vòi nước, bồn tiểu nam bị kẹt, có mùi hôi không thể sử dụng được, cùng với những dụng cụ lao động, xô chậu phục vụ sinh hoạt cá nhân của nhân viên quản lý nơi đây được để ngổn ngang, sàn nhà ứ đọng nước, trông phản cảm và rất mất vệ sinh.

Dọc các bãi biển ở tỉnh ta thì sao? Với trên 116 km bờ biển, có những bãi biển đẹp như Nhật Lệ, Bảo Ninh, Quang Phú, Đá Nhảy... Về mùa hè, mỗi ngày những bãi biển này đón hàng chục ngàn du khách và người dân đến tắm biển. Tại bãi tắm Nhật Lệ I khu vực phía trước khách sạn Công Đoàn có xây dựng một nhà vệ sinh, nhưng từ lâu rồi công năng sử dụng của nó hình như không đúng như thiết kế ban đầu nữa, nó được dùng làm kho chứa các dụng cụ... cứu hộ. Phía dưới bãi tắm, các hộ kinh doanh cho thuê phao bơi, tắm tráng nước ngọt cũng dựng những nhà tạm dùng cho việc thay đồ nhưng nó không có công năng thay thế nhà vệ sinh.

Được biết để giữ gìn vệ sinh môi trường trên bãi biển, Ban quản lý các bãi tắm thành phố Đồng Hới đã trang bị khá nhiều thùng đựng rác công cộng dọc tuyến đường chính ven biển và trên bãi biển. Vì vậy, bãi biển Nhật Lệ giờ đã sạch hơn rất nhiều. Ban quản lý bãi tắm thành phố Đồng Hới cũng cho lắp đặt thêm một số nhà vệ sinh công cộng ở các bãi tắm Nhật Lệ, Bảo Ninh, tuy nhiên, người dùng vẫn phải chịu đủ mọi mùi hôi từ nhà vệ sinh này.

Tìm hiểu thêm thì được biết những nhà vệ sinh này được giao cho một số hộ dân tự quản lý, thu chi. Tiền điện nước, giấy vệ sinh... họ tự trang trải. Và có lẽ cũng vì lý do này mà những nhà vệ sinh trên mở cửa hoạt động theo lịch trình rất không thống nhất của “những người quản lý”, khiến cho một số du khách gặp lúc cần thì không tìm ra người mở cửa, bất đắc dĩ chỉ còn cách... “quay ra biển”. Do sự thiếu quan tâm của cơ quan chủ quản, cùng với suy nghĩ đơn giản của những người khai thác, xem nhà vệ sinh công cộng chỉ là chuyện nhỏ, nên nhà vệ sinh công cộng vẫn đang là vấn đề bức xúc. Nhưng do các điểm du lịch luôn tập trung đông du khách, phần lớn nằm ở phân khúc thị trường bình dân nên khi cần giải quyết nhu cầu, nhiều người vẫn phải bấm bụng để giải quyết nỗi buồn... cho xong.

Tại hội nghị xúc tiến, quảng bá du lịch Quảng Bình diễn ra ở thành phố Hồ Chí Minh tháng ba vừa rồi, các hãng lữ hành đã có ý kiến về vấn đề này, đại diện lữ hành Lửa Việt cho biết: Họ rất ngại mỗi khi để đoàn tham quan dừng chân tại các nhà hàng, quán ăn ở Quảng Bình, đặc biệt là du khách người nước ngoài vì không tìm được nơi có nhà vệ sinh sạch sẽ. Ngay Trung tâm Phong Nha, nơi hàng ngày đón rất đông du khách thì việc tìm quán ăn có nhà vệ sinh sạch sẽ cũng là chuyện rất khó.

Nhìn sang các nước láng giềng, thấy sao họ làm hay thế. Người viết bài này đã có dịp đặt chân lên đất nước Thái Lan, ấn tượng đầu tiên khi vào các trạm dừng chân là thấy nhà vệ sinh công cộng của họ sạch như ở khách sạn có sao và luôn có người túc trực dọn dẹp. Vào nhà vệ sinh công cộng hay trong các nhà hàng, đâu đâu cũng sạch sẽ, không phải mất tiền khi sử dụng và một điều đặc biệt là không hề có mùi hôi. Hệ thống nhà vệ sinh ở tất cả các điểm dừng xe luôn được chú trọng thiết kế bao gồm có cả phòng vệ sinh và đường đi cho xe lăn của người khuyết tật.

Để thu hút du khách, ngành du lịch Thái Lan đã từng tổ chức chiến dịch làm sạch nhà vệ sinh công cộng, thậm chí còn đưa chương trình dạy cách dọn nhà vệ sinh vào một số trường học... Còn ở tỉnh ta thì sao?! Thực tế chỉ cần nhìn nhà vệ sinh công cộng, đến chúng ta còn ngại sử dụng chứ đừng nói đến khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch quốc tế. Thiếu nhà vệ sinh, nhà vệ sinh không đạt chuẩn tại các điểm du lịch đang là vấn đề được ngành Du lịch của tỉnh rất quan tâm.

Cần hơn những biện pháp đồng bộ

Năm 2012, trong chương trình kích cầu du lịch, Tổng cục Du lịch đã đưa ra khẩu hiệu “Ở đâu có du lịch, ở đó có nhà vệ sinh đạt chuẩn”. Nhưng khẩu hiệu này vẫn chưa thực hiện được trong thực tế, ngành Du lịch vẫn loay hoay, lúng túng với bài toán nhà vệ sinh đạt chuẩn do nhiều vướng mắc về khái niệm chuẩn của nhà vệ sinh du lịch, về kinh phí và sự thiếu quyết liệt của chính các địa phương có du lịch phát triển. Và chính sự chậm chạp, thiếu quyết tâm đó đã phần nào ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của du lịch Việt Nam nói chung và Quảng Bình nói riêng trong mắt du khách quốc tế.

Những người làm Du lịch tỉnh ta cũng thừa nhận, hiện nay tại các điểm du lịch trên địa bàn, công trình vệ sinh công cộng chưa bảo đảm điều kiện về trang thiết bị, vệ sinh, thẩm mỹ, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và sự phát triển bền vững của du lịch tỉnh nhà. Vì thế, để kịp thời chấn chỉnh tình trạng nhà vệ sinh không đạt chuẩn, hướng tới xây dựng và quảng bá thương hiệu Du lịch Quảng Bình. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp chặt chẽ với các ngành liên quan và các địa phương khẩn trương lập kế hoạch, đôn đốc các đơn vị quản lý các điểm du lịch triển khai xây dựng hoặc chỉnh trang nâng cấp các công trình vệ sinh công cộng hiện có nhằm phục vụ khách du lịch được tốt hơn.

Hiện nay, tại Cửa khẩu Quốc tế Cha Lo đã có doanh nghiệp tư nhân đầu tư một nhà vệ sinh rất sạch sẽ, thường xuyên có người lau dọn, tuy người dùng phải trả phí 3.000đ/lượt. Nhưng có thể thấy đó là những tín hiệu đáng mừng, hi vọng vài năm tới toàn bộ các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh sẽ có nhà vệ sinh công cộng đạt chuẩn phục vụ khách du lịch.

                                                                      Xuân Hoàng