(QBĐT) - Suốt tháng ngày ngược xuôi theo con nước, lênh đênh trên những chiếc đò cũ kỹ, chật chội vì cuộc mưu sinh, nên việc có một mái nhà, một mảnh vườn nho nhỏ là ước mơ mấy chục năm nay của gần 40 hộ dân vạn đò ở xã Phù Hóa, huyện Quảng Trạch. Cũng bởi chưa có nơi định cư để ổn định cuộc sống, bao nhiêu năm trôi qua, cái nghèo, cái đói vẫn cứ đeo bám lấy người dân vạn đò...

Lênh đênh kiếp vạn đò

Một ngày giữa tháng 7, chúng tôi tìm về xóm chài thôn Long Châu, xã Phù Hóa, huyện Quảng Trạch. Hình ảnh đầu tiên mà chúng tôi bắt gặp, đó là những gia đình vạn đò đông người sống chen chúc trong một chiếc đò nhỏ lênh đênh trên dòng sông Gianh.

Tiếp xúc với người dân ở đây, nhiều người thật lòng tâm sự rằng cuộc sống của họ lênh đênh sông nước, nay đây mai đó, miếng ăn của cả nhà hầu như chỉ trông chờ vào đôi ba con cá, con tôm mà dòng sông Gianh mang lại. Thế nhưng, bây giờ cá tôm cũng ngày một khan hiếm, việc kiếm đủ miếng ăn cho gia đình lại thêm khó khăn, cái nghèo cái khó cứ thế đeo bám mãi cư dân vạn đò mấy chục năm nay. Khổ nhất là vào mùa mưa bão, cả xóm vạn đò phải chèo chống thuyền đưa nhau đi trú tránh, năm nào bão lụt to, cuộc sống của mấy chục hộ dân vạn đò ở Phù Hóa lại càng khó khăn gấp bội.

Ở vào cái tuổi xưa nay hiếm, gia đình ông Nguyễn Văn Canh, 84 tuổi và bà Nguyễn Thị Cẩn, 82 tuổi đã trải qua một thời ngang dọc khắp dòng sông Gianh để mưu sinh. Lặng nhìn ra quãng sông xa, trong đôi mắt già nua của ông bà chảy tràn những ký ức về bao tháng năm chèo chống đưa cả gia đình đi khắp nơi kiếm sống và chạy lũ.

Cuộc sống lênh đênh trên sông nước của người dân vạn đò.

Gia đình ông Canh có 7 người con, nay tất cả đều lên bờ đi làm ăn xa, những mong thoát kiếp vạn đò của bố mẹ. Nay chỉ còn lại hai ông bà già yếu ở lại trên chiếc đò cũ kỹ, tuy nhiên, mới đây chiếc đò của ông bà đã bị sóng đánh bể. Thương hai cụ già không nơi ở, chính quyền xã và bà con thôn Long Châu đã dựng cho đôi vợ chồng già một căn nhà nhỏ trên bờ sông, để ông bà có nơi trú chân, bấu víu nhau lúc trái gió trở trời mưa nắng.

Bà Nguyễn Thị Cẩn cho biết: Tui ở dưới đò lâu năm, cực khổ lắm, nay đò nát quá rồi, không biết chìm lúc mô nên vào bờ ở tạm, nước lút lên lút xuống. Thân già đến ngần này tuổi rồi, vợ chồng tui chỉ mong muốn chính quyền tạo điều kiện cho được ở một nơi ổn định.

Trong mấy chục hộ dân vạn đò ở Phù Hóa, chỉ được một vài gia đình quần quật làm ăn, có điều kiện kinh tế nhỉnh hơn chút đỉnh đã biết đầu tư cho con cái đến trường kiếm lấy đôi ba chữ, đa phần còn lại con trẻ đều không được đến trường. Những đứa trẻ vạn đò, sinh ra trên thuyền, lớn lên biết bơi biết lội, đã trở thành những lao động phụ giúp cha mẹ kiếm cá tôm mưu sinh, giấc mơ đến trường đành dang dở. Nhiều hộ dân vạn đò tâm sự, không phải bà con ở đây không ý thức được chuyện học hành là quan trọng, nhưng gia đình quá khó khăn cùng với cuộc sống sông nước nay đây mai đó, vì thế chuyện đến trường của con em là rất xa vời. Với thu nhập thấp, bấp bênh theo vụ mùa, con cái lại đông, gia đình nào cố gắng lắm thì chỉ gửi được một hai đứa lên bờ ở nhà người quen để đi học.

Anh Hoàng Văn Tâm, thôn Long Chân, xã Phù Hóa bộc bạch: Chúng tôi khổ cực cũng đã quen, chỉ mong sao Nhà nước quan tâm cho định cư sinh sống để con em có điều kiện học hành. Nếu cứ lênh đênh sông nước như hiện nay, các cháu phải theo bố mẹ di chuyển khắp nơi làm sao đến trường được.

Định cư cho xóm vạn đò

Ông Hoàng Thanh Hương, Chủ tịch UBND xã Phù Hóa cho biết: Hiện nay, xã Phù Hóa có gần 40 hộ dân vạn đò không có đất ở. Nhiều năm qua, những hộ dân vạn đò chỉ nuôi một ước mơ duy nhất là được lên bờ để an cư lập nghiệp. Tuy nhiên, việc đưa bà con ở xóm vạn đò lên bờ tái định cư là một vấn đề lớn, hoàn toàn nằm ngoài năng lực tài chính của xã Phù Hòa. Trước thực tế này, cấp ủy, chính quyền xã đã tích cực kiến nghị lên các cấp về việc quan tâm đầu tư xây dựng khu tái định cư cho các hộ dân vạn đò thôn Long Châu.

Mọi sinh hoạt của người vạn đò đều diễn ra trong khoang thuyền hẹp.

Đáp ứng lòng mong mỏi của người dân, giữa năm 2010, dự án khu di dân có diện tích hơn 5.500m2 và đường vào thôn Long Châu, xã Phù Hóa đã được triển khai với nguồn vốn đầu tư hơn 8,5 tỷ đồng. Đây là dự án sử dụng nguồn vốn chương trình di dân theo Quyết định 193/2006/QĐ-TTg ngày 24/8/2006 của Thủ tướng Chính phủ và đề án bố trí dân cư tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2006- 2010 của UBND tỉnh.

Dự án gồm các hạng mục hỗ trợ di dân, san lấp mặt bằng, cấp điện, nước sinh hoạt, xây dựng kè và đường do UBND xã Phù Hóa làm chủ đầu tư đã làm nức lòng người dân vạn đò Phù Hóa.

Thế nhưng, khi tiến hành thi công hoàn thành công trình đường vào khu tái định cư với tổng số tiền hơn 1,6 tỷ đồng vào tháng 11- 2012, dự án đã tạm dừng cho đến tận hôm nay. Ông Cao Văn Thắm, Trưởng thôn Long Châu cho biết: Thôn chúng tôi có hơn 100 hộ dân vừa làm nông vừa làm ngư nghiệp, trong đó có 36 hộ dân vạn đò không có nơi ăn chốn ở. Vì vậy, khi có dự án khu tái định cư đưa người dân vạn đò lên bờ sinh sống, để ổn định dời sống, sản xuất, thoát nghèo, con cái có chỗ ăn học chúng tôi mừng lắm. Không hiểu sao đến nay dự án vẫn chưa đâu đến đâu cả.

Bao giờ dự án được tiếp tục triển khai?

Trao đổi với chúng tôi, các hộ dân vạn đò Long Châu cũng như ông trưởng thôn đều có chung một câu hỏi, đó là không biết khi nào chương trình tái định cư mới tiếp tục thực hiện? Chuyển câu hỏi này đến các vị lãnh đạo huyện Quảng Trạch nhận được câu trả lời lý do dự án bị chững lại bởi tình hình kinh tế đang gặp khó khăn nên thiếu vốn. Thấu hiểu nỗi vất vả của bà con, huyện đã nhiều lần đề xuất với tỉnh nhưng do nguồn vốn chưa có nên chưa thể tiếp tục triển khai.

Ông Trương Văn Toan, cán bộ phụ trách về quy hoạch bố trí dân cư thuộc Phòng Nông nghiệp- PTNT huyện Quảng Trạch cho biết: Để triển khai các hạng mục còn lại của dự án, trước hết cần phải ưu tiên bố trí vốn để xây dựng công trình kè, vì đây là vùng sạt lở rất mạnh, đặc biệt nguy hiểm vào mùa mưa bão nên không có kè bảo vệ thì không thể san lấp mặt bằng và di dân đến ở. Theo dự toán đã được phê duyệt, công trình kè cho khu tái định cư thôn vạn đò có giá trị đầu tư đến 3,8 tỷ đồng, chiếm hơn 50% tổng giá trị dự án. Trong điều kiện kinh tế khó khăn như hiện nay thì đây là một số tiền lớn đối với địa phương, đành phải chờ đợi sự quan tâm của cấp trên.

Hy vọng rằng trong thời gian tới, với sự quan tâm của Nhà nước và chính quyền các cấp, những hộ dân vạn đò ở Phù Hóa sẽ sớm được lên bờ an cư lạc nghiệm, tạo dựng cuộc sống mới. “Chúng tôi sẽ tiếp tục kiến nghị, đề xuất với huyện và tỉnh bố trí nguồn vốn để thực hiện dự án, vì đây là vấn đề rất bức thiết của người dân vạn đò”- ông Hoàng Thanh Hương, Chủ tịch UBND xã Phù Hóa nói.

                                                                            Anh Tuấn