(QBĐT) - Đẩy mạnh các hoạt động can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV là nhiệm vụ được tỉnh ta hết sức chú trọng, xem đây là hoạt động then chốt trong công tác phòng chống HIV/AIDS.
Những năm gần đây, cụm từ HIV/ AIDS đã được nhắc đến khá nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng. Nhờ đó, đa số người dân đều biết rằng, đó là căn bệnh do một loại vi rút có tên gọi tắt là HIV xâm nhập vào cơ thể và chưa có thuốc đặc trị hữu hiệu.
Tuy nhiên, không ít người đã nhầm lẫn HIV/AIDS là tệ nạn xã hội như tệ nạn ma tuý, mại dâm nên họ thường kỳ thị, xa lánh những người “có H” trong khi HIV không phải là căn bệnh do di truyền mà do bị lây lan từ bên ngoài, nó không phân biệt lứa tuổi, giới tính, màu da. Bệnh lây qua đường tình dục, đường máu và đường mẹ truyền sang con. Những người sử dụng chung dụng cụ tiêm chích hoặc dụng cụ xuyên qua da không được tiệt trùng như việc dùng chung bơm kim tiêm ở nhóm người nghiện chích ma túy, và truyền máu hoặc các sản phẩm thương mại từ máu mà không sàng lọc HIV; hay quan hệ tình dục không an toàn với người có hành vi nguy cơ cao như phụ nữ bán dâm... là con đường dẫn đến căn bệnh HIV/AIDS gần nhất.
Số người nhiễm HIV qua đường máu (do dùng chung bơm kim tiêm với người nghiện chích ma tuý) và lây truyền qua đường tình dục chiếm tỷ lệ khá cao và đang dần "trẻ hoá". Theo thống kê của Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh, tính đến tháng 12-2011, toàn tỉnh có 1.074 người nhiễm HIV và bệnh nhân AIDS, 66 bệnh nhân AIDS đã tử vong ở 7/7 huyện, thành phố, 81/159 xã, phường, thị trấn. Cũng như nhiều địa phương khác, số người nhiễm HIV ở tỉnh ta đa số đang trong độ tuổi lao động, điều đó gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương.
 |
| Một điểm lắp đặt hộp cấp phát bơm kim tiêm tại một địa bàn trọng điểm về tệ nạn ma tuý. |
Thời gian qua, từ việc đẩy mạnh Chương trình can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV đã góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn sự lây lan của dịch HIV ra cộng đồng. Từ năm 2009 đến nay, số người bị nhiễm HIV được phát hiện mới giảm dần theo hàng năm. Hiện tại, Trung tâm phòng chống HIV đang theo dõi, điều trị ARV cho 34 bệnh nhân AIDS tại phòng khám nội trú của đơn vị.
Theo số liệu thống kê từ các cơ quan chức năng, trên địa bàn tỉnh hiện có khoảng 1300 người nghiện chích ma tuý, 513 người bán dâm và 4500 người thuộc nhóm dân di biến động. Số người lây nhiễm HIV qua đường tình dục có tỷ lệ khá cao tập trung vào thành phố Đồng Hới, huyện Quảng Trạch. Đây là các đối tượng mà Chương trình can thiệp giảm tác hại hướng đến. Với nhiều hoạt động được xây dựng cụ thể, toàn tỉnh đã thực hiện có hiệu quả công tác giám sát và các hoạt động can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV.
Hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV tự nguyện ở Trung tâm phòng chống HIV/AIDS cũng đạt được những kết quả đáng khích lệ. Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nên ngày càng có nhiều người đến Trung tâm phòng chống HIV/AIDS để được cán bộ y tế tư vấn và xét nghiệm HIV. Ngoài ra, tỉnh ta đã triển khai được 3 chương trình can thiệp: giáo dục đồng đẳng, chương trình trao đổi bơm kim tiêm sạch và chương trình tiếp thị xã hội bao cao su.
Để thực hiện tốt các chương trình này, tỉnh đã tập trung xây dựng các nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng ở các huyện, thành phố và duy trì hoạt động giao ban đồng định kỳ hàng tháng. Toàn tỉnh cũng đã lắp đặt được 5 hộp cấp phát bơm kim tiêm tại các địa bàn trọng điểm của tệ nạn ma tuý ở các huyện Quảng Ninh, Tuyên Hoá và thành phố Đồng Hới.
Năm vừa qua, thông qua các nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng đã phân phát miễn phí 133.240 bao cao su cho nhóm người có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cao, cung cấp 210.000 bơm kim tiêm sạch cho đối tượng nghiện chích ma tuý trên địa bàn tỉnh. Thông qua các hoạt động cấp phát bơm kim tiêm, bao cao su, các nhân viên tiếp cận cộng đồng, cộng tác viên của chương trình can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV đã tuyên truyền, hướng dẫn và vận động các đối tượng là người nghiện chích ma tuý, người bán dâm thực hiện các hành vi an toàn để phòng bệnh cho bản thân và cộng đồng xã hội. Đây là cố gắng lớn của họ trong việc ngăn chặn, đẩy lùi sự lây lan đại dịch HIV/ AIDS trên địa bàn tỉnh nói riêng và cả nước nói chung. Trung tâm phòng chống HIV/AIDS còn phối hợp chặt chẽ với Trung tâm phòng chống bệnh xã hội tỉnh và các đơn vị liên quan triển khai các hoạt động can thiệp dự phòng lây truyền các bệnh qua đường tình dục tại các cộng đồng dân cư.
Phải nói rằng, việc triển khai và thực hiện chương trình can tiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV ở tỉnh ta đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Thành công đó ghi nhận sự đóng góp tích cực của các nhóm nhân viên tiếp cận cộng đồng. Nhờ được tham gia nhiều lớp tập huấn và thông qua các hoạt động từ thực tiễn, nhận thức của họ đối với công việc, kiến thức về HIV/AIDS được nâng lên rõ rệt. Đội ngũ này không ngừng được nâng cao về mọi mặt từ việc phát triển số lượng và nâng cao chất lượng hoạt động.
Có được sự thành công trong việc can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV/ AIDS không thể không nhắc đến vai trò của đội ngũ làm công tác y tế tại Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS. Cán bộ y tế tại đây thực sự đã trở thành chỗ dựa đáng tin cậy cho người bệnh. Những đối tượng có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về HIV hay muốn được tư vấn xét nghiệm đều được cán bộ y tế đón tiếp thân thiện, tư vấn, giới thiệu một cách cặn kẽ những kiến thức về căn bệnh HIV/ AIDS, về nguy cơ lây nhiễm và hướng dẫn cách phòng, chống lây nhiễm cho bản thân và cho cộng đồng. Những trường hợp phát hiện đã bị nhiễm HIV sẽ được chuyển sang phòng điều trị ngoại trú của Trung tâm. Số bệnh nhân này sẽ được theo dõi sức khoẻ, ai đủ điều kiện điều trị thì được cấp thuốc điều trị miễn phí dưới sự chỉ dẫn tận tình, theo dõi sát sao của cán bộ y tế.
Thực tế cho thấy rằng, để phòng, chống HIV/AIDS có hiệu quả, hoạt động truyền thông và các hoạt động can thiệp giảm tác hại góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức cho cộng đồng về phòng chống HIV/AIDS. Và đó cũng là một trong những hoạt động then chốt của toàn tỉnh trong công tác phòng chống HIV/AIDS giai đoạn 2012-2016 với mục tiêu khống chế tỷ lệ lây nhiễm HIV dưới 0,05% vào năm 2006.
Nhật Văn