(QBĐT) - Những năm qua thành phố Đồng Hới phát triển nhanh chóng, bộ mặt đô thị đổi thay qua từng ngày, đó là điều đáng mừng. Tuy nhiên mặt trái của nó là việc quản lý đô thị đã bộc lộ yếu kém, bất cập; nhất là quản lý quy hoạch, xây dựng, vệ sinh môi trường, trật tự xã hội và nếp sống văn minh đô thị...
Có thể nói Đồng Hới có vị trí địa lý rất đẹp, nằm sát bờ biển, có sông Nhật Lệ bốn mùa xanh trong chảy qua giữa lòng thành phố; có hệ thống giao thông thuận lợi với đầy đủ các loại hình giao thông (đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường biển). Những năm qua thành phố luôn dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng kinh tế với mức bình quân 14%/năm; cơ sở hạ tầng được xây dựng tương đối hoàn thiện, thu nhập của người dân đạt cao trên 1.400USD/năm, gần gấp đôi mức bình quân của tỉnh...
Tuy nhiên để thực hiện lộ trình, đưa Đồng Hới trở thành đô thị loại II vào năm 2015, hiện tại còn rất nhiều việc phải làm. Việc cần làm ngay là tăng cường công tác quản lý quy hoạch, xây dựng, bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh công cộng, xây dựng nếp sống văn minh đô thị...
Do sự phát triển đô thị Đồng Hới quá nhanh chóng, nên 10 năm qua thành phố đã phải điều chỉnh quy hoạch đến 4 lần, nhưng vẫn chưa phù hợp. Mới đây tỉnh ta đã hợp đồng với một công ty tư vấn hàng đầu Nhật Bản, lập đồ án quy hoạch thành phố năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2035, với yêu cầu đề ra là quy hoạch phát triển thành phố theo hướng tiên tiến, hiện đại ngang tầm với các đô thị lớn trong nước và khu vực. Điều đáng mừng là công ty tư vấn Nhật Bản này đã dày công, cử chuyên gia giỏi, lập được đồ án quy hoạch khá hoàn thiện, đáp ứng các yêu cầu phát triển của một đô thị hiện đại, mang màu sắc Việt Nam. Như vậy, vấn đề đặt ra bây giờ là làm sao để quản lý và thực hiện cho đúng quy hoạch này, làm được như vậy mới có một Đồng Hới đẹp sau này.
Đi qua một vòng thành phố, chúng ta dễ nhận thấy nhiều nơi còn thiếu bàn tay quản lý của chính quyền về quy hoạch nên dẫn đến việc bố trí công trình xây dựng thiếu hợp lý, làm xấu đi bộ mặt đô thị. Trong 5 năm qua thành phố đã ban hành nhiều văn bản, chỉ thị để chỉ đạo các địa phương, đơn vị thực hiện quy định của Nhà nước về đầu tư, xây dựng khu vực đô thị. Tuy nhiên do thiếu đôn đốc, kiểm tra nên để xảy ra tình trạng xây dựng công trình tùy tiện, phá vỡ quy hoạch. Điển hình như khu vực bờ biển Nhật Lệ, xác định là một điểm nhấn về du lịch, nhưng đã bố trí các nhà hàng, công trình dân sinh xây dựng lôm nhôm. Đặc biệt phía đông đường Trương Pháp có nhiều công trình đã che khuất "mặt tiền", tầm nhìn ra biển. Hoặc theo quy hoạch phía nam cầu Dài là khu siêu thị, thương mại tập trung cao tầng làm điểm nhấn cho phía nam thành phố, nhưng quá trình thực hiện lại bố trí nhiều nhà xưởng, sơ sở công nghiệp. Tương tự ở ngã ba chợ Bắc Lý, một điểm nhấn phía bắc thành phố, được quy hoạch các công trình kiến trúc đẹp, có vườn hoa... Thế nhưng từ nhiều năm nay nơi này là chỗ tập kết xe chở rác thải, công trình xây cất tạm bợ, nhôm nhoam, nhìn vào thấy phản cảm.
 |
| Cơ sở kinh doanh nhếch nhác ở biển Nhật Lệ |
Việc quản lý xây dựng công trình nhà ở gia đình trong khu vực thành phố còn lộn xộn. Hầu hết ở hai bên các tuyến đường người dân xây dựng nhà cửa rất tùy tiện, mái nhà, cốt nền... bố trí không theo một logic, trật tự nào mà để tự do, mạnh ai nấy làm, không có sự quản lý thống nhất.
Tình trạng để người dân tự tiện xâm chiếm cơi nới làm nhà trên đất công cộng còn xảy ra nhiều nơi, điển hình như một số hộ xây dựng lều quán, cửa hàng cửa hiệu trước hàng rào Bệnh viện hữu nghị Việt Nam -Cu Ba Đồng Hới là một minh chứng cho sự buông lỏng quản lý của chính quyền thành phố. Trong quy hoạch khu vực Bảo Ninh sẽ trở thành khu đô thị mới tương lai của thành phố với diện tích xấp xỉ 1.300ha, hiện tại có nhiều dự án nuôi trồng thủy sản, sản xuất kinh doanh và nhiều khu nghĩa địa... khi thực hiện quy hoạch xây dựng đô thị vấn đề giải phóng mặt bằng sẽ là điều vô cùng khó khăn. Trước mắt trong năm nay khi tỉnh ta khởi công xây dựng cầu Nhật Lệ II, khu vực phía đông cầu này sẽ trở thành vùng đất "vàng", nên đòi hỏi công tác quản lý quy hoạch phải hết sức được chú trọng.
Điều đáng lo ngại nữa là công tác quản lý đất đai, quy hoạch nghĩa địa gia đình còn bất cập. Tình trạng chôn cất mồ mả tùy tiện không theo quy hoạch ở khu vực đường tránh thành phố, khu vực gò đồi phường Bắc Lý, Nghĩa Ninh, Thuận Đức, Đồng Sơn, Bảo Ninh... đang xảy ra tràn lan. Tình trạng người dân bỏ tiền ra mua đất, khoanh vùng làm nghĩa trang gia đình khá phổ biến trên địa bàn phía tây thành phố. Nếu như sau này khi thực hiện quy hoạch xây dựng thành phố thì phải di dời mồ mả rất khó khăn, phức tạp và rất tốn kém. Thực tế cho thấy, khi giải phóng mặt bằng để xây dựng đường phía đông cầu Nhật Lệ và làm tuyến đường 60m Bảo Ninh đã gặp phải khó khăn khi giải tỏa lăng mộ của một dòng họ, kéo dài gần 10 năm đến nay vẫn chưa làm được. Đây được xem là bài học rất đắt giá cho công tác quản lý quy hoạch.
Một trong những bất cập nổi lên cần giải quyết nữa là, công tác quản lý môi trường. Có thể nói tình trạng ô nhiễm môi trường của thành phố Đồng Hới chưa đến mức báo động như ở nhiều đô thị trong nước, nhưng hiện tại tình trạng gây ô nhiễm môi trường, thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh công cộng ở Đồng Hới cần được chấn chỉnh kịp thời.
Qua số liệu thống kê sơ bộ của Sở Tài nguyên và Môi trường mỗi ngày trên địa bàn tỉnh ta thải ra gần 900 tấn rác thải rắn, riêng thành phố Đồng Hới khoảng 200 tấn. Tuy nhiên, đến nay các đơn vị hoạt động trên lĩnh vực môi trường chỉ thu gom, xử lý trên dưới 300 tấn/ngày. Tại thành phố Đồng Hới, Công ty TNHH MTV Môi trường và Phát triển đô thị và các hộ dân cố gắng lắm cũng mới thu gom được 150-160 tấn rác thải rắn/ngày (chiếm 80%). Đặc biệt, ở các chợ trên địa bàn thành phố lượng rác thải ra được thu gom, xử lý đúng quy định còn ít, tình trạng rác thải ở chợ Đồng Hới vung vãi ra bờ sông Nhật Lệ làm ô nhiễm nguồn nước rất đáng lo ngại. Khu vực dọc bờ biển Hải Thành, Quang Phú hàng ngày lượng rác thải ra của khách du lịch và người dân địa phương khá lớn, nhưng việc tổ chức thu gom, xử lý chưa triệt để, gây ô nhiễm môi trường biển. Hiện tại các khu vực bờ biển do chính quyền cơ sở (xã, phường) quản lý cấp phép kinh doanh và thu tiền các cơ sở nhà hàng ăn uống, dịch vụ tắm biển... Nhưng việc xử lý rác lại khoán trắng cho một tổ thu gom, mà chính quyền lại thiếu kiểm tra, xử lý. Qua thực tế cho thấy có nhiều tổ thu gom rác chưa làm hết trách nhiệm, thậm chí có lúc rác thu gom xong, được vùi lại dưới cát ngay tại chỗ đó. Tình trạng người dân sử dụng biện pháp xử lý rác bằng "hỏa táng" làm ảnh hưởng lớn đến môi trường không khí, làm tăng hiệu ứng nhà kính chưa được chấn chỉnh.
Vấn đề đặt ra là chính quyền địa phương phát huy vai trò quản lý nhà nước, tăng cường chỉ đạo thực hiện biện pháp bảo vệ môi trường có hiệu quả. Các địa phương, đơn vị cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho người dân biện pháp xử lý rác hợp vệ sinh, không nên đốt rác gây ô nhiễm môi trường. Định kỳ yêu cầu các cơ quan, đơn vị và mỗi hộ gia đình trên địa bàn thành phố cần tổ chức làm vệ sinh, phân loại rác thải, chất thải, đổ đúng nơi quy định, nạo vét, khơi thông cống rãnh. Giải quyết dứt điểm và làm sạch những khu vực tồn đọng rác thải, nước thải lâu ngày gây ô nhiễm môi trường nước mặt, nước ngầm. Đặc biệt, trong dịp hè có nhiều loại bệnh về đường hô hấp, đường tiêu hóa do ô nhiễm môi trường sống gây ra, các địa phương, hộ chăn nuôi cần tập trung làm tốt công tác vệ sinh môi trường chuồng trại, phun thuốc khử trùng, xem đây là biện pháp thiết thực bảo vệ môi trường sống.
Một thực trạng đáng buồn đang nổi lên ở Đồng Hới là càng ngày càng mọc lên nhiều khu ăn uống ngoài trời, rất lộn xộn, gây ô nhiễm môi trường, mất an toàn vệ sinh thực phẩm và làm xấu cảnh quan đô thị. Trong đó nổi lên là khu 525 (thuộc phường Nam Lý), khu vực bờ kè hồ Trạm, bờ kè sông Nhật Lệ, phía đông cầu Nhật Lệ... Các hộ kinh doanh lợi dùng vỉa hè, bờ kè... để đặt bàn, cắm dù, căng bạt làm điểm kinh doanh ăn uống tạm thời vào các buổi chiều. Trong mùa hè năm nay lại mọc thêm một điểm kinh doanh trái phép phía ngoài hàng rào Trường THPT Đào Duy Từ, kéo dài đến cổng Trường THCS Đồng Mỹ. Điều đáng nói ở đây là các điểm ăn uống rất đông người này không hề có khu vệ sinh và rất lộn xộn nhưng nhiều năm nay chính quyền địa phương không có động thái gì!
Một vấn đề cần quan tâm trong quản lý đô thị Đồng Hới là quản lý vỉa hè, lề đường. Thời gian qua thành phố quan tâm thực hiện xã hội hóa xây dựng vỉa hè, đặt tên đường phố... nhưng tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lề đường để kinh doanh, treo biển quảng cáo chưa được xử lý triệt để, thậm chí ngày càng xảy ra trầm trọng hơn. Tình trạng mở điểm bán vé xe tour cho các xe ngoại tỉnh, hình thành những bến cóc trên địa bàn thành phố, gây bất bình trong nhân dân chưa được chấn chỉnh. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết chỉ riêng trên tuyến quốc lộ 1A đi qua thành phố (đường Lý Thường Kiệt) trên chiều dài khoảng 500m, đã xuất hiện 4 điểm bán vé xe tour và nơi dừng đổ đón khách. Hiện tượng xe dừng đón trả khách trên tuyến quốc lộ 1A hoặc ngay cả trên một số tuyến đường hẹp trong nội thành Đồng Hới gây cản trở giao thông luôn xảy ra, làm mất an ninh trật tự không bảo đảm vệ sinh, ô nhiễm môi trường trong khu vực đông dân cư. Điểm kinh doanh của các hộ bán rong ngay đầu cầu vượt Nam Lý (phía đông) rất nguy hiểm TTATGT nhưng không giải quyết được và rất nhiều nơi khác nữa...
Để Đồng Hới thực sự là thành phố hoa hồng, các cấp chính quyền cần tăng cường công tác quản lý đô thị và mỗi một người dân cần nâng cao ý thức thực hiện nếp sống văn minh đô thị.
Trọng Thái