(QBĐT) - Trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới, tiêu chí giao thông được nhiều địa phương trong tỉnh cho là khó thực hiện nhất so với những tiêu chí khác. Khảo sát của Sở GT-VT cho biết, đến cuối năm 2011, toàn tỉnh có 3.055 km đường giao thông nông thôn (không bao gồm hệ thống quốc lộ, tỉnh lộ, huyện lộ) nhưng chỉ mới cứng hóa được 593 km (chiếm 19,4%). Vì vậy, để kiên cố hoá hệ thống giao thông nông thôn (GTNT) ở tỉnh ta đến "đích" năm 2015 vẫn đang là bài toán khó...
Nỗ lực "kiên cố hóa GTNT"
Ông Nguyễn Cao Côi, Chủ tịch UBND xã Phong Thủy (Lệ Thủy) cho biết: Thời gian qua, địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc để chung tay xây dựng nông thôn mới. Chính sự vào cuộc tích cực này đã tạo ra một nguồn lực tương đối mạnh mẽ cho việc “dồn sức” vào thực hiện thắng lợi chương trình. Thế nhưng, một trong những khó khăn lớn nhất đối với Phong Thủy hiện nay đó là tiêu chí giao thông. Cách đây khoảng 10 năm về trước, với sự hỗ trợ đắc lực của các cấp chính quyền..., Phong Thủy đã tiến hành cứng hóa được gần 80% tuyến đường GTNT trong xã.
Tuy nhiên, khi có Quyết định số 491/QĐ – TTg ngày 16-4-2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng nông thôn mới, địa phương mới tiến hành rà soát lại và nhận thấy chỉ có khoảng 30% đường GTNT ở xã đạt so với yêu cầu của bộ tiêu chí đưa ra. Theo dự toán của xã, để hoàn tất việc kiên cố hóa những tuyến đường GTNT còn lại đạt chuẩn nông thôn mới, phải cần đến nguồn vốn hơn trăm tỷ đồng. Thời gian từ nay đến năm 2015 cho việc bắt tay thực hiện tiêu chí giao thông không nhiều. Nguồn vốn vận động trong dân cộng với tổng thu ngân sách toàn xã mỗi năm chỉ được vài tỷ đồng, rất khó để kiên cố hóa nốt những tuyến đường GTNT còn lại theo đúng lộ trình nếu không có sự hỗ trợ thêm từ phía tỉnh, huyện. Biết là khó, nhưng thời gian qua Phong Thủy đã sớm phát động phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” và được đông đảo cán bộ, nhân dân đồng tình hưởng ứng tích cực. Do vậy, rất nhiều tuyến đường GTNT trong xã đã được người dân tự nguyện hiến đất, tài sản để mở rộng, kiên cố hóa, với tổng trị giá lên tới hàng tỷ đồng...
 |
| Một tuyến đường liên xã ở huyện Lệ Thủy được đầu tư xây dựng đạt chuẩn nông thôn mới. |
Mặc dù không phải là xã điểm được tỉnh, huyện lựa chọn để chỉ đạo thực hiện chương trình MTQGXDNTM nhưng xã Quảng Phương, huyện Quảng Trạch cũng sớm nhận ra hiệu quả, lợi ích mà chương trình này mang lại cho địa phương, người dân. Vốn là một trong những xã nghèo của huyện, thời gian qua, Quảng Phương đã quyết định tập trung bắt tay vào thực hiện những tiêu chí, việc làm dễ, ít cần đến nguồn vốn... Chẳng hạn, đi cùng với việc quy hoạch, lập đề án xây dựng nông thôn mới, địa phương này đã chú trọng công tác tuyên truyền về chương trình bằng nhiều hình thức; đẩy mạnh phát triển kinh tế; tích cực xóa đói giảm nghèo; tăng cường củng cố hệ thống chính trị vững mạnh; quan tâm xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư...
Đặc biệt, đối với tiêu chí giao thông, Quảng Phương đã sớm phát động nhân dân tích cực hiến đất, tài sản để mở rộng các trục đường liên xã, thôn, ngõ xóm theo đúng tiêu chí đề ra. Với tầm nhìn “dài hơi”, Quảng Phương đã đưa ra chính sách “ưu đãi” để thu hút nguồn lực từ các doanh nghiệp... đầu tư vào phát triển GTNT. Cụ thể, khi các trục đường giao thông liên xã, thôn, ngõ xóm có người dân tự nguyện hiến đất, cây cối, cổng và tường rào nhưng chưa có nguồn vốn để kiên cố hóa, Quảng Phương vận động các doanh nghiệp trước mắt tự bỏ tiền túi để làm đường bằng đất cấp phối, cho người dân thuận tiện đi lại. Số tiền này sẽ được địa phương chi trả về sau, hoặc sẽ chấm điểm “ưu tiên” khi tham gia đấu thầu một số công trình do xã quản lý. Với cách làm này Quảng Phương đã có hàng trăm hộ dân tự nguyện hiến đất, tài sản để mở rộng hàng chục trục đường GTNT, làm lợi cho nhà nước trên 5 tỷ đồng...
Nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng đã biết khắc phục khó khăn, tận dụng mọi nguồn lực để tập trung cho việc dần “kiên cố hóa” các tuyến đường GTNT. Theo báo cáo của Ban chỉ đạo Chương trình MTQGXDNTM tỉnh, đến nay toàn tỉnh có 41 xã, với hơn 5.750 hộ dân tự nguyện hiến trên 420.000 m2 đất (trong đó, đất ở 13.750 m2; đất vườn gần 272.000 m2; đất ruộng trên 132.000 m2) với tổng giá trị ước tính gần 11 tỷ đồng. Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 27 xã, với khoảng 12.000 hộ dân tự nguyện phá dỡ 1.971.083 mét hàng rào, 187 trụ cổng, hơn 119.000 cây cối các loại... Theo lộ trình đến năm 2015, tỉnh ta chọn 41 xã để chỉ đạo thực hiện đạt chuẩn nông thôn mới...
Cần huy động nhiều nguồn lực
Mặc dù trong những năm qua, hệ thống giao thông đã được đầu tư bằng nhiều nguồn vốn (Nhà nước, doanh nghiệp, nhân dân đóng góp) cơ bản đáp ứng nhu cầu đi lại, sinh hoạt của nhân dân, nhưng chủ yếu là những tuyến đường quan trọng như quốc lộ, đường liên huyện, xã..., còn hệ thống đường GTNT thì ít được đầu tư. Một phần nguyên nhân là do điều kiện kinh tế tỉnh nhà còn khó khăn, kinh phí từ Trung ương “rót” về còn ít, nguồn lực huy động ở dân chưa nhiều..., nên các tuyến đường GTNT đầu tư chưa đồng bộ, công tác quản lý và duy tu sửa chữa vẫn chưa được quan tâm đúng mức.
 |
| Nhiều tuyến đường GTNT ở tỉnh ta đang “khát vốn” để kiên cố hóa |
Khảo sát của Sở GT-VT cho biết, đến cuối năm 2011, toàn tỉnh có 3.055 km đường GTNT (không bao gồm hệ thống đường quốc lộ, tỉnh lộ, huyện lộ) nhưng chỉ mới cứng hóa được 593 km (chiếm 19,4%). Theo kế hoạch thực hiện tiêu chí giao thông để xây dựng nông thôn mới của Sở GT-VT trong giai đoạn 2012 đến 2015, toàn tỉnh cần phải cứng hóa 198 km đường giao thông liên xã, 403 km đường thôn xóm, 436 km đường ngõ xóm và 202 km trục đường chính nội đồng. Tổng nguồn vốn dự kiến cứng hóa toàn bộ những tuyến đường nói trên là gần 1.700 tỷ đồng.
Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đề ra, Sở GT-VT đưa ra các giải pháp: các cấp, ngành, đoàn thể chính trị – xã hội có trách nhiệm tuyên truyền vận động nhân dân tham gia tích cực, hiệu quả trong việc xây dựng và phát triển GTNT; chú trọng học tập, nhân rộng các cách làm hay; cần huy động nhiều nguồn lực để đầu tư kiên cố hóa GTNT một cách hiệu quả. Sở GTVT cũng xác định, ngân sách cấp xã và đóng góp của nhân dân là nguồn lực chủ đạo để xây dựng GTNT. Do đó, các xã cần chủ động, tích cực khai thác các thế mạnh sẵn có nhằm tạo nguồn thu từ quỹ đất, tài nguyên... đầu tư cho xây dựng GTNT; bảo đảm nguyên tắc và phát huy quyền kiểm tra, giám sát, bàn bạc, đóng góp ý kiến của nhân dân thông qua Quy chế dân chủ ở cơ sở; việc lập quy hoạch phải được công khai ở địa phương, kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các địa phương thực hiện không đúng quy hoạch đã được duyệt...
Văn Minh