(QBĐT) - Tình hình xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2012 ở tỉnh ta đang gặp phải một số khó khăn. Mặc dầu rất nỗ lực nhưng các doanh nghiệp chỉ đạt kim ngạch xuất khẩu 66,8 triệu USD, bằng 44% kế hoạch, giảm 6,3% so với cùng. Để hoàn thành chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2012 đặt ra là 150 triệu USD (bằng mức thực hiện năm 2011), tỉnh ta cần có các giải pháp đồng bộ, trong đó tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn cho doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu.
Năm 2012 đặc biệt khó khăn đối với hoạt động của xuất khẩu nước ta nói chung và Quảng Bình nói riêng. Nền kinh tế chịu ảnh hưởng lớn từ cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế tại những thị trường lớn và là thị trường truyền thống như: Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc... Sức mua của các nước suy giảm trông thấy, thể hiện ở mặt bằng giá quốc tế hầu hết các loại hàng hóa xuất, nhập khẩu đều giảm mạnh.
Sở dĩ xuất khẩu ở tỉnh ta không đạt kế hoạch nguyên nhân chủ yếu là do giá xuất khẩu cao su, nhựa thông 6 tháng đầu năm 2012 giảm so với năm 2011 (giá cao su bằng 57% so với cùng kỳ năm 2011).
Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của tỉnh ta là cao su (chiếm tỷ trọng gần 80% giá trị kim ngạch xuất khẩu). Trong 6 tháng các doanh nghiệp xuất được 11.424,5 tấn cao su (giảm 3% so với cùng kỳ), nhưng giá trị chỉ đạt 35,56 triệu USD, giảm 30% so với cùng kỳ.
Sản phẩm cao su của ta chỉ xuất được qua đường tiểu ngạch vào thị trường Trung Quốc, nên chịu nhiều rủi ro và thường xuyên bị ép giá. Từ cuối năm 2011 giá cao su xuất sang thị trường Trung Quốc liên tục giảm mạnh, có thời điểm giảm đến 50% giá trị, đến đầu tháng 6-2012 giá mới có chiều hướng tăng trở lại, nhưng vẫn chỉ thấp bằng 75% cùng kỳ năm trước.
 |
| Chế biến cao su xuất khẩu ở Công ty TNHH MTV Việt Trung. |
Mặt hàng xuất khẩu có số lượng khá lớn là dăm gỗ khô và nhựa thông cũng bị rớt giá. Trong 6 tháng đầu năm các doanh nghiệp xuất được 110.600 tấn dăm gỗ khô tăng 22,8% so với cùng kỳ với trị giá 15,3 triệu USD; gỗ các loại 6.350m3, đạt trị giá 8,82 triệu USD; nhựa thông 1.400 tấn, tăng 145% về lượng, đạt trị giá 2,1 triệu USD, tương đương cùng kỳ.
Sản phẩm quặng titan là một thế mạnh của tỉnh ta. Tuy nhiên đến nay chúng ta cũng mới xuất theo dạng thô, nên trị giá thấp. Trong 6 tháng đầu năm các doanh nghiệp xuất được 24.300 tấn quặng titan, tăng 1,8 lần (trị giá 2.162.000USD, tăng 8,2 lần so với cùng kỳ); hàng hải sản (mực đông) sản lượng 67,4 tấn (trị giá là 433.000USD). Mặt hàng xuất khẩu mới là phân vi sinh xuất khẩu sang thị trường Cămpuchia và Lào với số lượng 5.100 tấn, trị giá 720.000USD... Thị trường xuất khẩu chủ yếu vẫn là thị trường Trung Quốc (chiếm 73,3% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh 48,96 triệu USD), kế đến là thị trường Pakixtan, Nhật Bản, Lào...
Về nhập khẩu, kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2012 thực hiện là 15,5 triệu USD, đạt 38,8% kế hoạch, tăng 26% so với cùng kỳ. Mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là gỗ các loại (nhập từ Lào) phục vụ cho chế biến xuất sang Trung Quốc và sản xuất trong tỉnh, số lượng 14.500m3, trị giá 14,6 triệu USD; tiếp đến nguyên vật liệu (tân dược và nguyên liệu khác) trị giá 915.000USD.
Một nguyên nhân nữa làm cho xuất khẩu khó khăn là nguồn vốn khó tiếp cận. Các doanh nghiệp huy động vốn cho đầu tư, sản xuất gặp nhiều khó khăn, hạn mức tín dụng cho vay của ngân hàng thấp, hầu hết các doanh nghiệp trong tỉnh đều có nguồn vốn chủ sở hữu thấp, phụ thuộc nhiều vào vốn vay của ngân hàng, trong khi lãi vay ở ngân hàng những tháng đầu năm vẫn ở mức cao trên 20%, các doanh nghiệp chưa được hưởng mức lãi suất thấp.
Cơ cấu và chủng loại hàng hóa xuất khẩu còn đơn điệu, thiếu sản phẩm có chất lượng cao, thương hiệu mạnh; chủ yếu sản phẩm xuất khẩu thô, lệ thuộc nhiều vào cung cầu và biến động của giá cả thị trường trong nước và trên thế giới, chưa chủ động được nguồn hàng xuất khẩu, hiệu quả và tính bền vững còn thấp.
Theo Nghị quyết của HĐND tỉnh, năm 2012 phấn đấu xuất khẩu tương đương với kim ngạch xuất khẩu năm 2011, khoảng 150 triệu USD. Tuy nhiên qua 6 tháng đầu năm các doanh nghiệp chưa đạt được chỉ tiêu đề ra và dự báo xuất khẩu các tháng cuối năm 2012 sẽ còn khó khó khăn. Bởi vậy, vấn đề đặt ra là để đạt được mục tiêu về kim ngạch xuất khẩu năm nay, tỉnh ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
 |
| Hải sản nguyên liệu chế biến xuất khẩu. |
Trước hết UBND tỉnh cần tăng cường chỉ đạo các ngành tập trung tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu. Một biện pháp rất quan trọng là đẩy mạnh sản xuất, nhất là sản xuất sản phẩm xuất khẩu có tính đặc thù của các địa phương.
Tỉnh cần tập trung chỉ đạo thực hiện chính sách thúc đẩy xuất khẩu và kích cầu thị trường trong nước như: điều chỉnh lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường năm 2012, nghiên cứu cơ chế khuyến khích các ngân hàng thương mại đẩy mạnh cho vay vốn xuất khẩu với lãi suất ưu đãi thông qua việc giảm lãi suất tái cấp vốn, hỗ trợ lãi suất và các hình thức hỗ trợ khác, xem xét áp dụng các chính sách miễn giảm thuế,...tạo điều kiện để các doanh nghiệp trong tỉnh giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh. Ưu tiên các mặt hàng thủy hải sản xuất khẩu và các sản phẩm gỗ, cao su... được vay vốn ưu đãi để xuất khẩu.
Tỉnh ta là địa phương có lợi thế về lĩnh vực thủy sản xuất khẩu, nhưng sản lượng xuất khẩu hàng năm đạt rất thấp. Nếu chúng ta tập trung khơi thông lĩnh vực này sẽ có một nguồn hàng xuất khẩu dồi dào, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng năm. Thí dụ như 6 tháng đầu năm nay sản lượng thủy sản đạt trên 23.000 tấn, tăng 11% so với cùng kỳ, với nhiều sản phẩm có giá trị kinh tế cao, phục vụ xuất khẩu. Tuy nhiên sản lượng hải sản đưa vào chế biến, xuất khẩu chỉ có 67,4 tấn, trị giá 433.000USD (chiếm 1% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu) là điều đáng buồn đối với một tỉnh giàu tiềm năng về thủy sản như tỉnh ta.
Nguyên nhân là các doanh nghiệp chế biến chưa tạo được mối liên kết hợp tác với người nuôi và người khai thác nên không chủ động được nguồn nguyên liệu, dẫn đến tình trạng sản xuất cũng mang tính thời vụ. Việc đầu tư các trang thiết bị công nghệ lạc hậu nên cơ cấu sản phẩm chế biến còn đơn điệu, không cạnh tranh được với các đơn vị ngoại tỉnh, sản phẩm chế biến không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu.
Bởi vậy các ngành cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, thương nhân thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia các chương trình xúc tiến thương mại của Trung ương và địa phương; tham gia các hội chợ, triển lãm, trưng bày giới thiệu hàng hóa nhằm mở rộng mạng lưới kinh doanh, khai thác hiệu quả thị trường, đẩy mạnh hoạt động sản xuất kinh doanh xuất khẩu.
Bên cạnh đó đẩy mạnh hoạt động xúc tiến xuất khẩu theo hướng mở rộng các thị trường tiềm năng, tận dụng hết những lợi thế kinh tế của tỉnh, đổi mới về phương thức, biện pháp theo hướng hỗ trợ trực tiếp cho các doanh nghiệp; phát huy hết vai trò của cơ quan đầu mối về xúc tiến thương mại của tỉnh, tăng cường liên kết, chủ động phối hợp để hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất kinh doanh.
Tr. T