(QBĐT) - Cảng Gianh (huyện Quảng Trạch) có lượng tàu bè hàng trăm chiếc ra vào tấp nập hàng ngày. Đây cũng là nơi hàng trăm người dân các vùng lân cận đang miệt mài lao động không kể nắng mưa để kiếm sống. Họ là những cửu vạn, những người sơ chế cá thuê và có cả những người mót cá...

Miệt mài mưu sinh

Khi bầu trời vẫn còn bị bao phủ bởi một màu đen kịt cũng là lúc từng đoàn người đổ xô về cảng cá. Buổi sáng sớm hơi sương lành lạnh khiến không gian như tĩnh lặng hơn. Chỉ khi ra đến sát bờ cảng, nơi những con tàu chở đầy ắp cá tươi vừa cập vào thì không gian mới náo nhiệt. Từ trên tàu xuống dưới bến, hàng trăm người chia thành từng tốp nhỏ nhanh nhảu làm việc. Mùi tanh nồng của biển, mùi cá trộn lẫn khiến không khí ngột ngạt hơn, nhưng không ai trong số họ quan tâm đến điều đó. Bởi với họ việc kiếm sống quan trọng hơn nhiều. Ở cảng cá này, công việc mưu sinh được chia thành nhiều công đoạn. Trong đó, nhóm cửu vạn khuân hàng hay gánh cá từ trên thuyền xuống bến là những người làm công việc nặng nhọc nhất.

Anh Nguyễn Viết Hưng, 40 tuổi, đã có thâm niên gần chục năm gắn bó với công việc cửu vạn ở cảng cá này. Anh thường đến cảng trước khi tàu cập bến. Nhanh chóng tấp vội chiếc xe cà tàng qua một bên, anh thoăn thoắt trèo qua mạn một chiếc tàu cá mới cập cảng. Cá trên tàu đã được chủ tàu gom lại thành từng thùng. Việc của anh là mang những thùng cá nặng trịch đó xuống bến cho những người buôn. "Vác nặng thế này nhiều bữa về ê ẩm. Nhất là khi tàu vào nhiều. Tui cũng không biết là mình còn đủ sức làm việc này được bao lâu nữa", anh chia sẻ. Nói chưa dứt câu, anh đã phải co rúm người lại vì một thùng hàng to đè xuống trên vai. Mỗi ngày như thế anh cũng kiếm được hơn trăm nghìn đồng.

Những người phụ nữ mưu sinh với công việc sơ chế cá ở cảng Gianh.

Tổ bốc vác thuê ở Cảng Gianh có đến vài chục người. Ai nấy đều đen nhẻm. Có sức khỏe mới đeo được nghề này. "Trước đây tui cũng từng đi biển. Nhưng biển khơi rủi may quá. Trúng bão mấy lần nên quay về chọn nghề mưu sinh nơi cảng cá này. Dù gì thì cũng kiếm được bữa cơm bữa cháo qua ngày", anh Thủy, một cửu vạn khác cho biết.

Công việc được coi là nhẹ nhàng hơn trên cảng cá này thuộc về phụ nữ. Đó là những người phụ trách việc sơ chế cá. Những người này cũng chia thành nhiều nhóm làm việc từ sáng sớm đến tối mỗi ngày. Mỗi nhóm khoảng 5-7 người ngồi làm vảy, làm cá cho thương lái. Chị Ngô Thị Thanh, ở xã Quảng Minh kể, một ngày làm việc của chị bắt đầu từ 4 giờ sáng. Trời mùa hè thì cũng quen, nhưng vào mùa mưa mới khổ. "Nhưng ruộng vườn không có, không chịu khó làm thì biết làm gì nuôi con", chị nói. Những phụ nữ bám víu mưu sinh trong cảng cá này đủ mọi lứa tuổi. Người lớn nhất cũng ngoài 60 tuổi, là bà Mai Thị Thạch. Dáng bà đi lom khom bởi công việc này buộc phải ngồi nhiều quá, lưng bà cũng cong dần theo chục năm làm nghề này. Bà nói bà chưa được phép nghỉ ngơi bởi vẫn còn phải nuôi thân, chồng bà từng đi biển nhưng không về nữa.

"Sợ nhất của công việc này là bệnh cột sống. Hầu như ở đây ai cũng bị. Người ít năm còn nhẹ, người lâu năm thì có khi đứng thẳng không được nữa", bà Thạch kể.  Không chỉ có những người phụ nữ có gia đình mới làm việc ở cảng cá mà cả những cô bé học sinh cũng tranh thủ thời gian nghỉ hè ra phụ mẹ sơ chế cá để kiếm tiền mua sách vở.

Những mảnh đời không nguôi hi vọng

Rời khỏi cảng cá, theo chân những người cửu vạn về tận nhà, chúng tôi mới thấy, không phải họ chỉ biết kiếm sống qua ngày. Mà trong số họ, nhiều người đang nhen nhóm cho mình những niềm hy vọng. Niềm hy vọng đó là những đứa con.

Anh Hưng có ba đứa con. Cả ba đều đang đi học trong đó con đầu lòng học năm thứ nhất đại học Quảng Bình. "Tiền hai vợ chồng đi làm về, hai phần ba là để dành cho con ăn học. Hai vợ chồng làm nghề cửu vạn, cũng không cần ăn ngon mặc đẹp. Tất cả chỉ lo cho con cái học hành. Ít ra sau này nó không phải làm cửu vạn như bố mẹ nữa là được", anh Hưng nói. Ngôi nhà của anh Hưng cũng thuộc diện đơn sơ nhất xóm. Mái tôn cũ kỹ, nhưng anh không dám thay vì phải để dành tiền cho con.

Xóm anh Hưng có 3 gia đình cùng làm cửu vạn cảng cá. Nhà nào cũng có từ 3 đứa con trở lên nhưng không có đứa nào thất học. Con anh Chung ở gần nhà anh Hưng là học sinh giỏi mấy năm liền. Anh Chung luôn coi đó là niềm tự hào và cũng là động lực để anh tiếp tục cố gắng làm lụng. Nhiều hôm trời mưa gió, tàu cá không vào, công việc không có để làm, anh vay mượn khắp xóm cho con. Anh chỉ lo con bỏ học. Đứa con lớn nhà anh cũng đã học cấp 3. Thương cha mẹ nghèo khó vất vả, không ít lần xin nghỉ đi làm cá thuê. Nhưng anh gạt đi bảo con đi học tiếp. "Chuyện học là chuyện quan trọng. Tôi có thể vất vả hơn cũng chẳng sao miễn là con tôi được đi học như bạn bè", anh Chung bày tỏ.

Chúng tôi rời cảng Gianh khi mặt trời đã xế bóng. Những người phụ nữ vẫn đang cần mẫn sơ chế cá, các phu khuân vác vẫn tất tả bốc những thùng cá đầy. Một cảm giác nao lòng đến khó tả khi nghĩ về những ngày biển động, nỗi lo cơm áo gạo tiền nặng trĩu trên vai. Công việc của họ như một vòng quay bất tận. Cuộc sống của những mảnh đời mưu sinh trên bến cá cứ bình lặng trôi qua từng ngày như thế, nhưng họ vẫn nuôi khát vọng về một ngày mai tốt đẹp.

Lan Chi