Khi gia đình là nền tảng văn hóa
(QBĐT) - Xây dựng gia đình văn hóa có ý nghĩa rất quan trọng trong chiến lược xây dựng con người, xây dựng xã hội văn minh hiện đại, giàu bản sắc văn hóa dân tộc. Với ý nghĩa đó, những năm qua, phong trào xây dựng gia đình văn hóa trên địa bàn tỉnh ta đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân.
Từ thực tế phong trào xây dựng gia đình văn hóa cho thấy, chỉ có phát huy tốt những giá trị của gia đình truyền thống, phong trào mới đi vào chiều sâu có chất lượng, thật sự lôi cuốn nhiều gia đình tham gia. Từ đời này sang đời khác, ông cha ta đã tạo dựng nên một nền nếp gia phong như con cháu hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, vợ chồng chung thủy, anh em đoàn kết thuận hòa... Những yếu tố đó là một phần tinh hoa văn hóa của dân tộc.
Từ phong trào xây dựng gia đình văn hóa đã xuất hiện ngày càng nhiều những bông hoa tươi đẹp trong bức tranh toàn cảnh về gia đình Quảng Bình nói riêng và gia đình Việt Nam nói chung. Gia đình cô giáo Nguyễn Thị Hoài Phúc ở xã Hạ Trạch, huyện Bố Trạch là một trong những điển hình như thế. Cô giáo Nguyễn Thị Hoài Phúc sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng.
Chị là con gái của nguyên Bí Thư Tỉnh ủy Nguyễn Tư Thoan. Từ nhỏ, được cha mẹ chăm lo chuyện học hành, được giáo dục đạo đức, lễ nghĩa nên Nguyễn Thị Hoài Phúc luôn mang trong mình những giá trị văn hóa truyền thống từ gia đình để nuôi dạy con cái và giáo dục bao thế hệ học trò khôn lớn, thành tài. Chị kể: thời gian đầu theo chồng lập nghiệp ở vùng quê Hạ Trạch, cuộc sống của hai vợ chồng chị gặp rất nhiều khó khăn. Hai vợ chồng đều là giáo viên, đồng lương ít ỏi nhưng bằng sự đồng tâm hợp lực, gia đình chị đã vượt qua khó khăn để xây dựng tổ ấm và chăm lo cho sự nghiệp trồng người.
Ở Hạ Trạch, nhắc đến gia đình chị, hàng xóm, láng giềng đều trầm trồ khen ngợi rằng, đó là một gia đình hạnh phúc "trong ấm ngoài êm". Vợ chồng chị là những nhà giáo mẫu mực, hết lòng vì học sinh thân yêu. Chị Phúc tâm niệm: phụ nữ là người có vai trò "giữ lửa" trong mỗi gia đình nên dù có bận bịu công việc ở trường như thế nào đi chăng nữa chị cũng sắp xếp thời gian hợp lý để chăm lo cho gia đình.
Tình cảm dành cho chồng và các con của mình được chị gửi gắm trong từng bữa cơm, dạy dỗ con cái và vì thế chị luôn giữ được ngọn lửa ấm áp của tình yêu thương trong ngôi nhà của mình. Vợ chồng chị có cùng quan điểm là luôn phải làm gương cho con cái và xem việc nuôi dạy con cái nên người mới là thước đo của một gia đình hạnh phúc. Và họ đã có được những mùa quả ngọt bằng chính sự vun vén, bồi dưỡng từ nhân cách đạo đức đến thể chất trí tuệ cho các con của mình.
![]() |
| Đồng chí Trần Tiến Dũng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh tặng hoa, chúc mừng các gia đình văn hóa tiêu biểu nhân Ngày gia đình Việt Nam 28-6-2013. |
Cả hai người con của anh chị đều học rất giỏi, từng là học sinh của Trường Chuyên Quảng Bình hiện đã tốt nghiệp đại học, thạc sĩ. Điều mà anh chị luôn hài lòng về các con của mình là ở đâu làm việc gì, các con của anh chị cũng luôn mang trong lòng niềm tự hào về truyền thống gia đình để giữ gìn đạo đức, gia phong.
Trong công tác xã hội, Nguyễn Thị Hoài Phúc luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Trải qua các công việc như giáo viên đứng lớp, bí thư chi bộ, Hiệu trưởng Trường THCS Lưu Trọng Lư, ở cương vị nào chị cũng hết mình cống hiến. Trường THCS Lưu Trọng Lư từ lâu đã trở thành ngôi nhà thứ hai của chị. Ngoài việc tìm nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện như: cải tiến soạn giảng, đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng học sinh giỏi, xây dựng nguồn quỹ khen thưởng học sinh tiến bộ... chị và nhiều giáo viên trong trường đã tích cực giám sát việc học tập của học sinh và dạy thêm ngoài giờ cho những học sinh yếu mà không nhận bất kỳ khoản thù lao nào.
Sự nỗ lực của chị và cán bộ giáo viên của trường đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng Trường THCS Lưu Trọng Lư ngày càng đổi mới, là một trong những lá cờ đầu của huyện, của tỉnh về chất lượng giáo dục.
Chuyện xây dựng gia đình văn hóa của ông Mai Văn Thuận, ở xã Mai Thủy, Lệ Thủy đã khiến cho nhiều người cảm phục. Ông bà đều sinh ra trong những gia đình nghèo, không được học hành đến nơi đến chốn. Từ nhỏ cuộc sống đã nghèo, lập gia đình rồi sinh con, đẻ cái, vợ chồng ông cũng chỉ quanh quẩn bên mảnh vườn, thửa ruộng quanh năm lam lũ.
Khó khăn là thế nhưng ông luôn răn dạy con cái rằng "cha mẹ nghèo chữ, nghèo tiền nhưng không nghèo nghĩa nên các con phải học đạo đức, phải biết kính trên, nhường dưới trước khi học chữ". Nghe lời cha mẹ, các con của ông bà đều rất ngoan, học giỏi toàn diện tất cả các môn học. Biết cha mẹ vất vả, cực nhọc nên sau mỗi buổi học các con của ông bà đều tham gia lao động, không nề hà việc khó.
Ông tâm sự, khó khăn lớn nhất có lúc tưởng chừng như không thể vượt qua đó là vào những năm 2000-2008 khi ba cô con gái của ông lần lượt vào đại học còn cậu con trai út bước vào lớp 10. Ông bà làm đủ mọi việc từ chăn nuôi, nhận thêm ruộng, khai hoang làm trang trại mà vẫn không đủ tiền cho các con ăn học. Và rồi Nhà nước đã "gỡ khó" cho những sinh viên nghèo bằng việc cho vay ưu đãi nên các con của ông được vay vốn để học tập.
Ông hồ hởi khoe rằng, bao năm vất vả trồng cây giờ đã được hái quả, đã thấy "lộc", đó là ba con gái đã tốt nghiệp đại học, có công ăn việc làm ổn định, cậu con trai út đang là sinh viên năm thứ 3 Trường đại học Y Dược. Ông bà không còn phải lo nhiều cho con út vì đã có các chị hợp sức giúp đỡ... Mới đây, vợ chồng con gái còn tặng bố mẹ chiếc xe máy để mỗi ngày ông chở bà đi chợ huyện, chợ tỉnh. Trong nhà đã "ấm", việc ngoài xã hội cũng được ông Mai Văn Thuận hoàn thành xuất sắc.
Với cương vị của một bí thư chi bộ thôn, ông luôn đi đầu trong mọi phong trào quần chúng ở địa phương. Khi xã Mai Thủy được chọn là một trong những xã điểm của huyện trong phong trào xây dựng nông thôn mới, ông đã tích cực tuyên truyền, vận động bà con hiến đất, hiến công để đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ các công trình, phần việc của phong trào xây dựng nông thôn mới. Từ suy nghĩ "đảng viên đi trước, làng nước theo sau" ông đã làm gương trong việc hiến đất, rồi đến các đảng viên khác, dần dần, phong trào đã thu hút được sự quan tâm đồng thuận của mỗi người dân...
Văn hóa gia đình là một bộ phận, là cái "gốc" của văn hóa làng. Xây dựng gia đình văn hóa là xây dựng mô hình gia đình Việt Nam hiện đại, phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu làm cho gia đình thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là tổ ấm của mỗi người.
Điều đáng ghi nhận là, trong phong trào xây dựng gia đình văn hóa trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện nhiều gia đình tiêu biểu xuất sắc, nhiều tấm gương ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền, anh em hòa thuận yêu thương đùm bọc lẫn nhau... mang đậm nét truyền thống của gia đình Việt Nam. Các thành viên trong gia đình không chỉ sống có trách nhiệm với nhau mà còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội.
Trong phong trào học tập, nhiều gia đình đã tham gia tích cực vào công tác khuyến học, khuyến tài của dòng họ, địa phương, từ đó gắn kết giữa giáo dục gia đình với giáo dục ở nhà trường và xã hội, tiêu biểu như gia đình ông Trần Đình Hiệu, ở xã Quảng Long, (Quảng Trạch) có 5 người con đều học hành thành đạt; gia đình ông Dương Quang Trung, ở Quảng Xuân, (Quảng Trạch) có 7 người con (kể cả dâu, rể) đều có trình độ tiến sĩ, thạc sĩ, đại học.
Sức lan tỏa của phong trào xây dựng gia đình văn hóa còn thể hiện rõ nét ở việc các gia đình tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng dân cư. Nhiều gia đình không chỉ làm kinh tế giỏi mà còn tham gia giải quyết việc làm cho người lao động ở địa phương tiêu biểu như gia đình chị Nguyễn Thị Lịch, gia đình chị Đinh Thị Minh Hồng ở huyện Quảng Trạch, gia đình các ông Nguyễn Lương Cảnh, Nguyễn Ngọc Văn ở thành phố Đồng Hới...
Trải qua nhiều thế hệ, gia đình Việt Nam được hình thành và phát triển với những chuẩn mực, giá trị tốt đẹp, góp phần xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc. Và những gia đình văn hóa tiêu biểu như gia đình chị Nguyễn Thị Hoài Phúc, gia đình ông Mai Văn Thuận... cùng rất nhiều gia đình khác đã gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống kết hợp với những giá trị tiên tiến của gia đình hiện đại để xây dựng nên những nếp nhà hạnh phúc bền vững, phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế.
Nhật Văn
