(QBĐT) - Phường Phú Hải có diện tích trên 3 km2 với dân số khoảng 3.900 người nhưng toàn phường lại có đến gần 35 cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp nằm xen cài trong khu dân cư. Vì vậy, ở đây đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về vấn nạn ô nhiễm môi trường cũng như những bất cập trong công tác giải quyết hiện nay của các cơ quan chức năng.

Khốn khổ với cơ sở sản xuất trong khu dân cư

Ông Nguyễn Thanh Hào, Chủ tịch UBND phường Phú Hải cho biết, dân cư phường Phú Hải trước đây sống chủ yếu kinh doanh dịch vụ thương mại, sản xuất tiểu thủ công nghiệp (TTCN), trồng lúa, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, do tốc độ đô thị hoá tương đối nhanh nên diện tích trồng lúa, nuôi trồng thủy sản bị thu hẹp và nghề gỗ mộc truyền thống cũng bị mai một, người dân dần chuyển đổi sang các nghề mới như: mộc dân dụng, gia công cơ khí, sửa chữa ô tô, điện, hàn xì... Phải nói rằng, các cơ sở sản xuất TTCN đã tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân, song các cơ sở chủ yếu nằm xen kẽ trong khu dân cư, gây ô nhiễm không khí, tiếng ồn, nước thải, rác thải, làm thay đổi chất lượng môi trường sống của người dân.

Có mặt tại đường Quang Trung, đoạn đi qua địa phận phường Phú Hải, nơi được xem là “cửa ngõ” phía nam của trung tâm thành phố Đồng Hới, chúng tôi chứng kiến đoạn đường chưa đầy 2 km đã tồn tại hàng chục cơ sở sản xuất TTCN nằm ven đường.

Thực tế cho thấy, việc các cơ sở sản xuất nằm trong khu dân cư trong thời gian dài không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng đến việc tham gia giao thông của người dân và làm mất mỹ quan đô thị thành phố. Đáng kể như cơ sở mộc Quốc Hùng, ở tổ dân phố 5, phường Phú Hải đã tồn tại trong khu dân cư suốt 8-9 năm trời. Cũng từng đó thời gian, những người dân sống liền kề xưởng mộc phải chịu đủ tiếng ồn, bụi và đặc biệt là mùi hôi nồng nặc khi các công nhân tiến hành phun sơn cho sản phẩm.

Một cơ sở sản xuất TTCN xen kẽ trong khu dân cư gây ảnh hưởng đến môi trường sống của các hộ dân xung quanh.

Gia đình anh Nam, ở tổ dân phố 5, là hộ sống sát vách với cơ sở Quốc Hùng phản ánh: “Xưởng sản xuất gỗ ngay sát vách nhà tôi, sáng thì làm đến hơn 11 giờ mới nghỉ, chiều thì 17-18 giờ mới để cho hàng xóm yên. Họ cưa, đục, đẽo suốt cả ngày. Vào dịp gần Tết còn làm đến quá 19 giờ đêm. Vì vậy mà gia đình chẳng mấy khi mở cửa...”.

Công ty TNHH sản xuất gỗ mỹ nghệ Hải Đăng, ở tổ dân phố Bắc Hồng là một trong những cơ sở chuyên sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ có quy mô lớn nên cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sống của các hộ dân xung quanh. Người dân phản ánh, cùng với tiếng ồn, mùi sơn và vec-ni xộc lên tận mũi, gây đau đầu, ngộp thở.

Tương tự, phường Phú Hải còn có rất nhiều cơ sở như vậy bởi trên địa bàn phường ngoài 7 cơ sở mộc có quy mô như: Trường Quân, Thể Hoa, Cao Nguyên...thì còn có hàng chục cơ sở TTCN khác nằm xen cài trong khu dân cư kinh doanh trên lĩnh vực như: đá ốp lát, sửa chữa ô tô, thu mua phế liệu, sản xuất nhôm kính, gò hàn, mộc gia đình, gỗ ép...

Bất cập việc giải quyết ô nhiễm do sản xuất trong khu dân cư

Với mục tiêu khắc phục và giải quyết tình trạng gây ô nhiễm môi trường trong khu vực dân cư, thời gian vừa qua các cơ quan chức năng đã chú ý việc giải quyết và di dời các cơ sở TTCN gây ô nhiễm môi trường theo quy hoạch đô thị trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ kịp thời.

Ông Nguyễn Thanh Hào cho rằng, một phần do sự phát triển chưa đồng bộ và cân đối của nền kinh tế thành phố nên đã kéo theo những hạn chế về đầu tư, quy hoạch cũng như trình độ quản lý. Chính những yếu tố này đã ảnh hưởng cơ bản đến sự yên tĩnh của khu dân cư có các cơ sở sản xuất. Điển hình như việc quy hoạch Cụm TTCN Phú Hải.

Năm 2008, UBND tỉnh đã đồng ý với đề xuất của UBND phường về địa điểm xây dựng Cụm TTCN, tuy nhiên ngay sau đó phường đã phải di dời sang địa điểm mới để nhường lại cho Công ty ô tô Trường Hải đầu tư xây dựng văn phòng và trung tâm giới thiệu sản phẩm. Khi tìm được địa điểm mới, địa phương lại gặp khó khăn trong việc thiếu nguồn kinh phí giải phóng mặt bằng. Đến nay, sau gần 6 năm, điểm TTCN Phú Hải mới hoàn thiện hạng mục san lấp mặt bằng trên diện tích 14.000m2 và mới có 19 cơ sở đăng ký thuê mặt bằng để sản xuất.

Cũng theo ông Hào, phản ánh của người dân về tình trạng ô nhiễm không khí, tiếng ồn đối với một số xưởng sản xuất gỗ, nhôm kính, đá ốp lát... là có thật. Tuy nhiên, ông Hào cũng thừa nhận, việc xử lý các cơ sở sản xuất trong khu dân cư là rất khó, vượt quá khả năng, chức trách của phường.

Tại các buổi tiếp xúc cử tri, nhiều hộ dân sống xung quanh các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm đã kiến nghị và góp ý nhiều lần về tình trạng gây ô nhiễm môi trường nhưng đa phần đều không được giải quyết như mong muốn. Bởi lẽ, các cơ sở vi phạm rất ít bị xử phạt cũng như buộc phải khắc phục hậu quả. Vì vậy, trên địa bàn phường vẫn thường xuyên xảy ra tình trạng gây ô nhiễm của các cơ sở sản xuất.

Để giải quyết dứt điểm ô nhiễm

Nhằm thực hiện có hiệu quả công tác di dời, giải quyết tình trạng ô nhiễm của các cơ sở sản xuất TTCN bảo đảm quyền lợi cho người dân, các cấp, ngành và địa phương cần thường xuyên thanh tra, kiểm tra và giám sát buộc doanh nghiệp nghiêm túc thực hiện các cam kết bảo vệ môi trường. Giải quyết vấn đề ô nhiễm nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục hoạt động giúp người dân có việc làm và cải thiện đời sống.

Di dời cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư có mật độ lớn phải đồng thời với việc đưa kỹ thuật xử lý ô nhiễm đến cho từng cơ sở bị di dời, nếu không thì việc xử lý không đạt yêu cầu. Ngoài ra, lực lượng chức năng cần nâng mức xử phạt hành chính mới đủ sức răn đe các cơ sở vi phạm, đồng thời công khai trên các phương tiện truyền thông các cơ sở gây ô nhiễm.

Một số cơ sở TTCN vẫn chưa hiểu đúng về chủ trương, chính sách của tỉnh trong việc di dời vào Cụm TTCN, vì vậy UBND phường Phú Hải phải chú trọng công tác tuyên truyền, vận động và đôn đốc để chủ các cơ sở TTCN hiểu lợi ích cũng như thực hiện di dời theo đúng quy định.

Theo đó, chính quyền cần tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền tới các cơ sở sản xuất TTCN và có biện pháp quản lý chặt chẽ mặt bằng sau khi di dời, tránh tình trạng tái sản xuất gây ô nhiễm hoặc vi phạm các quy hoạch xây dựng sau khi đã được hỗ trợ di dời; nhanh chóng đưa các cơ sở sản xuất TTCN đã đăng ký vào hoạt động tại Cụm TTCN Phú Hải trong thời gian sớm nhất.

                                                                                   N. L