(QBĐT) - Du lịch là một trong những ngành kinh tế chủ lực của Thái Lan. Người Thái Lan làm du lịch không phụ thuộc vào điều kiện thiên nhiên ban tặng, mà là xã hội hóa làm du lịch. Từ cách quản lý của chính quyền, cách làm hài lòng khách của các doanh nghiệp và cách ứng xử của người dân... tất cả cùng chung tay nâng cao hình ảnh đất nước - con người Thái Lan. Và quan trọng hơn là đem lại một nguồn thu ngoại tệ rất lớn từ du lịch, mở ra cơ hội để thu hút lượng lớn khách du lịch quốc tế đến với đất nước Chùa Vàng trong tương lai.
Thái Lan có diện tích 514.000 km² (tương đương diện tích Việt Nam cộng với Lào), xếp thứ 49 trên thế giới về diện tích, rộng thứ ba tại Đông Nam Á, sau Indonesia và Myanma. Dân số khoảng 64 triệu người, đứng thứ 21 trên thế giới. Thái Lan được chia làm 76 tỉnh, trong đó có 2 thành phố trực thuộc trung ương: Bangkok và Pattaya. Do có phân cấp hành chính tương đương cấp tỉnh, Bangkok thường được xem là tỉnh thứ 76 của Thái Lan.
Du lịch là một trong những ngành kinh tế chủ lực của Thái Lan, đóng góp khoảng 6,7% GDP trong năm 2007. Vì vậy, chính phủ nước này luôn có chính sách, cơ chế hỗ trợ cho ngành du lịch. Đi du lịch Thái Lan không tốn kém nhiều nếu không nói là khá rẻ so với các nước trong khu vực do được hỗ trợ về giá. Để bù lại người Thái sử dụng nhiều cách thức khôn khéo, luôn "tạo điều kiện" cho du khách tiêu tiền. Ngoài cảm giác như là "toàn dân" Thái làm du lịch thì phải kể đến những hình thức mà tất cả các điểm du lịch kết hợp mua sắm, quảng bá cho một sản phẩm cực kỳ bài bản đã khiến du khách không ngần ngại rút ví.
Thực dụng và... chơi đẹp
Dường như người Thái làm du lịch không phụ thuộc nhiều vào điều kiện thiên nhiên ban tặng, ngoài các danh lam thắng cảnh tự nhiên có sẵn, tất cả các điểm du lịch thu hút khách đều do bàn tay con người kiến tạo, từ cơ sở vật chất đến các dịch vụ giải trí, mua sắm.
 |
| Chùa Phật Vàng. |
Ở tất cả mọi khâu, ngay sau khi du khách đặt chân lên đất Thái Lan, bắt đầu bước vào hành trình khám phá trên xứ sở Chùa Vàng, đồng nghĩa với việc bạn có thể phải móc ví chi tiền bất kỳ lúc nào, thời điểm nào. Ví dụ như công viên Safari World, đây có thể coi như là một "thiên đường" của các loại thú hoang dã được nuôi trong một vùng đất rộng mênh mông.
Đi trên ôtô có muốn thăm thú, ngó nghiêng tất cả mặt bằng rộng mênh mông của nó cũng phải mất hàng tiếng đồng hồ chạy xe. Được biết công viên này hoàn toàn do tư nhân bỏ tiền ra thiết kế, xây dựng và tổ chức vận hành. Ở đây có rất nhiều loại thú quý hiếm, điều lạ lùng là các con thú dường như quá quen thuộc với du khách, nên ôtô có đi sát chúng cũng chẳng buồn quan tâm, hay bỏ chạy. Theo lời anh hướng dẫn, Safari World được xây dựng cách đây mấy chục năm, vào thời điểm đó số tiền đầu tư vào đây lên tới gần 100 triệu USD. Là vườn thú thiên nhiên, Safari World chia làm hai phần: vườn thú thiên nhiên và khu vui chơi giải trí. Ở khu vui chơi giải trí liền kề du khách được thưởng thức các tiết mục biểu diễn của cá heo thông minh, xem hải cẩu làm xiếc, lợn làm toán, sân khấu hóa bộ phim về điệp viên 007...
Ở bất kỳ một điểm du lịch nào của người Thái, có thể thấy 2 điều cực kỳ nổi bật là các tay máy ảnh "tác nghiệp" điêu luyện và một điều không liên quan đến "nghệ thuật" đó chính là... nhà vệ sinh.
Ở góc độ nhiếp ảnh mà nói thì phải công nhận các tay máy này lấy góc độ và thần thái của du khách cực nhanh, bất kỳ ai đã đi Thái Lan trở về đều nhận thấy việc cứ tự nhiên chụp ảnh du khách, rồi sau đó in nhanh ra, gắn ảnh lên đĩa sứ, bát sứ hoặc các tấm bưu thiếp sau đó đợi khi du khách quay lại tự tìm ảnh, hoặc được đưa tận tay là cách làm đơn giản nhưng khá "độc" của người Thái. Mỗi khoảnh khắc dừng chân tại một điểm du lịch là bạn đã "nằm trong tầm ngắm" của các phó nhòm. Điều này phản ánh tính thực dụng cao trong việc khai thác hầu bao của khách du lịch.
Tuy nhiên, nó lại phản ánh một kiểu "chơi đẹp" khá thú vị, đó là lấy ảnh hay không là tuỳ bạn. Không một nơi nào du khách bị "ép" lấy chính những tấm hình của mình. Giá cho mỗi tấm ảnh gắn trên đĩa sứ, hoặc nhựa từ 100 baht đến 200 baht (1baht gần bằng 700 đồng). Làm một phép tính đơn giản thì đi du lịch không ai tiếc tiền để giữ lại một kỷ niệm ghi dấu ấn cá nhân, và thế là mỗi một điểm du lịch bình quân du khách mất gần 100 đến 200 baht cho 1 bức ảnh.
Chỉ cần một nửa số du khách lấy ảnh là họ đã quá lãi. Bởi tinh ý sẽ nhận ra, bức ảnh đó chỉ là cắt, dán lên đĩa sứ, nhựa chứ không phải hình của bạn được in phun lên các sản phẩm này, nên nếu không lấy ảnh, thì ảnh đó sẽ được bóc ra và dán ảnh của du khách khác vào... Tưởng là nhỏ nhưng hãy hình dung, mỗi ngày có hàng ngàn du khách đến các điểm du lịch thì riêng tiền ảnh đã nhiều đến cỡ nào?!
Thiết nghĩ, cách này quá hay nhưng các điểm du lịch ở nước ta hình như thấy các "phó nháy" nhà mình tính toán đến việc làm này, mà nếu có lỡ chụp rồi san ra thì thường tìm mọi cách đeo bám, ép khách lấy cho bằng được.
Một điều "nhỏ" nhưng không kém phần quan trọng mà các điểm du lịch ở Thái Lan đặc biệt chú trọng là... nhà vệ sinh. Gần như lúc nào trong nhà vệ sinh cũng có một lao công cần mẫn làm việc, ngay cả khi bạn đang "trả lời tiếng gọi của tự nhiên". Chỉ cần bạn đi ra là người lao công đó tiến hành vệ sinh ngay khu vực đó.
Trên tuyến đường bộ đi qua các tỉnh ở Thái Lan, hầu hết tỉnh nào cũng có 1 đến 2 trạm dừng nghỉ, tại đây khách du lịch có thể mua đồ ăn uống, sim card điện thoại... đặc biệt là được sử dụng khu vệ sinh công cộng sạch như ở các khách sạn có sao mà không mất một đồng nào. Có thể thấy việc làm hài lòng đến từng tiểu tiết khiến cho du khách luôn có ấn tượng mạnh mẽ về sự thực dụng nhưng cũng biết "chơi đẹp" của những người làm du lịch Thái Lan!
... đến nghệ thuật "moi tiền" du khách
Lượng khách tới Thái Lan năm 2008 đạt 14,5 triệu lượt người với doanh thu 540 tỷ baht (16,38 tỷ USD). Còn năm 2010, do những bất ổn trong nước nên ngành du lịch bị thất thu lớn, nhưng theo tính toán năm 2010 nước này cũng đã đón gần 20 triệu lượt du khách. Năm nay, tuy chưa có con số tổng kết cụ thể nhưng theo tính toán là sẽ tăng, do các tour bị huỷ năm 2010 vì sự bất ổn chính trị đã được khởi động lại vào năm 2011, và năm nay du khách lại ào ạt đổ về Thái Lan.
Một trong những cách làm đầy nghệ thuật để "moi tiền" du khách có thể thấy, ví dụ như ở Trung tâm nghiên cứu rắn độc nằm cách thủ đô Bangkok chừng 20 km. Sau màn biểu diễn bắt rắn độc bằng mồm, du khách sẽ được đưa vào một phòng giới thiệu sản phẩm và được nhân viên ở đây hướng dẫn công năng của các loại thuốc làm từ nọc rắn.
 |
| Một góc vườn thú tự nhiên của Safari World. |
Từ công dụng làm đẹp cho phụ nữ, có tác dụng giữ sắc xuân bền lâu, đến việc thanh nhiệt giải độc cho đàn ông hay dùng bia rượu, tất tần tật các loại công năng đều được liệt kê khiến cho du khách không kém phần choáng váng bởi loại thuốc được quảng cáo như thần dược này. Tuy nhiên giá của các sản phẩm này không hề rẻ chút nào. Một lọ bé bé xinh xinh đã có giá từ 2 đến 3,5 triệu đồng. Hầu hết những chiêu "quảng bá" này đều nhằm vào tâm lý của du khách là muốn mãi mãi tươi trẻ, hoặc ngăn ngừa chữa trị viêm gan do sử dụng nhiều bia rượu... nên hầu hết các quý khách đều vui vẻ dốc hầu bao. Tương tự là trung tâm trưng bày các sản phẩm về yến do Hoàng gia thành lập.
Ở đây có mô hình nuôi yến của đảo Phuket, bán các sản phẩm như tổ yến, yến vụn, cao hổ cốt, chế phẩm từ ong... Đặc biệt có cả mật ong từ cây anh túc (cây thuốc phiện), mà cô thuyết minh viên nói là "do Hoàng gia trồng để làm thuốc và kiểm soát rất chặt chẽ". Điều đặc biệt nhất ở các trung tâm nghiên cứu rắn độc; trung tâm giới thiệu sản phẩm về yến hay ở các trung tâm bán đá quý, đồ da (da voi, da cá đuối, da cá sấu) vv... chính là việc nhân viên tư vấn nói tiếng Việt sõi như một người Việt Nam thực thụ, chứng tỏ có rất đông du khách Việt Nam được đưa đến những nơi này để mua hàng, nên nội dung họ truyền đạt đã thật sự đi vào lòng người. Người Thái phân chia ra từng đoàn du khách để phục vụ họ bằng chính ngôn ngữ mẹ đẻ làm mát lòng mát dạ khách thập phương.
Hầu hết các đoàn khách Việt Nam sang Thái đều có một hướng dẫn viên hướng dẫn thông thạo tiếng Thái, biết rõ đường đi, cũng như các điểm du lịch cần đến. Mọi nhu cầu của du khách kể từ khi đặt chân lên đất Thái Lan đều do hướng dẫn viên này điều phối. Ở mỗi địa điểm vui chơi, mua sắm, mỗi đoàn do hướng dẫn viên dẫn tới đều có một mã số riêng, mã số này để du khách vào tham quan, nhưng mặt khác nó chính là mã số để mỗi khách mua hàng đều được đưa vào danh sách mua hàng của địa điểm đó, không lẫn với khách của đoàn khác. Đằng sau việc khép kín này là gì, ai cũng hiểu nhưng không dễ nói ra.
Đi du lịch Thái Lan, ngoài việc tham quan chùa chiền, các khu giải trí, du khách cũng có thể tự mình khám phá các trung tâm mua sắm, có thể trực tiếp đến các địa điểm này và tận hưởng cái cảm giác "thiên đường mua sắm" trên đất khách. Hàng hóa ở Thái Lan rất đa dạng và phong phú. Hơn nữa, người Thái buôn bán nhẹ nhàng, không chụp giật, tăng giá theo kiểu "tát nước theo mưa". Một phần không kém phần thú vị là khi mua hàng ở Thái Lan bạn có thể mặc cả y như ở Việt Nam.
Ở các khu chợ du khách có thể thoải mái trả giá mà không sợ bị lườm nguýt hay mắng mỏ gì, nhân viên bán hàng thường xuyên tươi cười chào hỏi bạn, dù không hiểu tiếng Thái nhưng qua cử chỉ thân thiện của họ du khách bước đi cũng không đành. Thủ đô Bangkok (Thái Lan) có nhiều trung tâm mua sắm lớn như Siam Paragon, Central Chidlom, Central World Plaza, những nơi không chỉ bán hàng cao cấp của những nhãn hiệu nổi tiếng thế giới mà còn có cả hàng hóa bình dân. Sản phẩm bày bán cũng rất phong phú như tơ lụa, đồ giả cổ, quần áo may sẵn, đồ da cho đến đồ điện tử gia dụng của Thái Lan.
Đặc biệt hàng điện tử chỉ bằng 2/3 giá so với ở Việt Nam cho hàng cùng loại, cùng nhãn hiệu. Chính vì vậy phần đa du khách khi rời Thái Lan dù với túi tiền trống rỗng nhưng vẫn hài lòng và nhiều người sẵn sàng trở lại nơi đây lần nữa. Có tới 60% du khách quay lại đất nước chùa vàng - một con số rất ấn tượng. Theo Tổng cục Du lịch Việt Nam, năm 2010 Việt Nam đã đón 5 triệu lượt khách quốc tế nhưng tỉ lệ khách quay lại chỉ được 15%.
Có thể thấy rằng, vấn đề xã hội hoá làm du lịch ở Thái Lan đạt kết quả rất cao, từ cách quản lý của chính quyền, cách làm hài lòng du khách của các doanh nghiệp, cách ứng xử của các thợ chụp hình cho đến ý thức của người dân...Tất cả cùng chung tay nâng cao hình ảnh đất nước - con người Thái Lan, quan trọng hơn là đem lại một nguồn thu ngoại tệ rất lớn từ du lịch cho đất nước Thái Lan cũng như mở ra cơ hội để thu hút số lượng lớn khách du lịch quốc tế đến với đất nước chùa vàng trong tương lai.
Xuân Hoàng - Minh Tuân