Cải tạo lưới điện nông thôn: Còn lắm khó khăn

(QBĐT) - Trong những năm qua, các cấp chính quyền cũng như ngành Điện đã có những nỗ lực đáng kể trong việc chú trọng nâng cấp, cải tạo nhằm bảo đảm an toàn vận hành hệ thống lưới điện nông thôn. Tuy nhiên, thực trạng hệ thống lưới điện ở nhiều vùng nông thôn tỉnh ta vẫn chưa bảo đảm an toàn theo đúng tiêu chí về điện trong xây dựng nông thôn mới...

Thực trạng lưới điện nông thôn

Công ty Điện lực Quảng Bình hiện đang quản lý, vận hành, khai thác nhiều nguồn trung thế, hạ thế trên cơ sở từ nhiều nguồn đầu tư khác nhau (gồm: nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước, ngành Điện, một số doanh nghiệp và nhân dân đóng góp...).

Quá trình hình thành, tiếp quản nguồn lưới điện bắt đầu từ những năm 1970. Do trải qua nhiều thời kỳ, nhiều chủ thể..., vì thế toàn bộ đường đây, trạm biến áp trên địa bàn tỉnh ta còn nhiều hạn chế, thiếu sót về quản lý lưới điện. Đặc biệt, đối với các tuyến đường dây, trạm biến áp mà ngành Điện tiếp quản từ nông thôn, các dự án nông, lâm trường..., đang thiếu rất nhiều hồ sơ về hành lang lưới điện. Do đặc thù riêng, trong quá trình vận hành, ngành Điện buộc phải sử dụng chung hạ tầng với các hệ thống đường giao thông, đất đã được cấp sổ đỏ, các công trình..., nên những tranh chấp, vướng mắc là khó tránh khỏi.

Chẳng hạn như quy định cột điện phải cách mép đường giao thông 1,3 thân cột (bình quân mỗi cột điện ở tỉnh ta cao khoảng 13 mét). Do vậy để thực hiện điều này là điều không dễ chút nào, đặc biệt là đối với những đoạn đường chạy ngang qua khu vực dân cư. Hiện tại, có khoảng 50% hệ thống đường dây, trạm biến áp của Công ty Điện lực đang nằm trong vùng “nhập nhằng” như đã đề cập.

Cột điện đang “án ngữ” đường giao thông ở huyện Lệ Thủy.

Ngoài những khó khăn trong công tác bảo vệ an toàn hành lang lưới điện, đến thời điểm này, tỉnh ta vẫn chưa hoàn tất việc tiếp nhận hệ thống lưới điện ở nông thôn (hiện vẫn còn một số hợp tác xã dịch vụ điện và các dự án điện của RE-II  chưa tiến hành bàn giao lưới điện nông thôn theo chủ trương của Chính phủ).

Trong vòng 3 năm trở lại đây, khối lượng điện hạ thế nông thôn mà Công ty Điện lực Quảng Bình tiếp nhận là 65 xã, với 1.068 km đường dây hạ thế, gần 75.000 khách hàng. Phần lớn lưới điện hạ áp nông thôn tỉnh ta tiếp nhận được xây dựng từ hàng chục năm trước, không đạt theo tiêu chuẩn kỹ thuật đường dây an toàn, đường dây dài, dây dẫn tiết diện nhỏ, nhiều chủng loại.

Bên cạnh đó, chất lượng điện không bảo đảm, điện áp cuối nguồn thường rất thấp, tỷ lệ tổn thất điện năng của lưới điện hạ áp nông thôn rất cao; thiết bị đo đếm điện năng nhiều nơi do mua trôi nổi ngoài thị trường không được kiểm định nên độ chính xác không cao; các tổ chức kinh doanh điện nông thôn có quá nhiều lao động nhưng trình độ nghiệp vụ, chuyên môn rất kém... dẫn đến việc tiếp nhận nhân lực từ các tổ chức này hết sức khó khăn. Hầu hết các lưới điện nông thôn mà ngành điện Quảng Bình khi mới tiến hành tiếp nhận đều có tổn thất từ 25 – 40%.

Thời gian gần đây, phong trào người dân ở địa bàn tỉnh ta tự nguyện hiến đất, tài sản mở rộng đường giao thông nông thôn để xây dựng nông thôn mới diễn ra khá rầm rộ, tích cực. Điều đáng nói là sau khi nhiều tuyến đường có người dân hiến đất mở rộng đường xong thì những hàng cột điện nằm ngay giữa lòng đường, gây mất an toàn giao thông. Đây cũng là một trong những vấn đề mới nổi lên mà Ban chỉ đạo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh đã đưa ra thảo luận để tìm hướng giải quyết...

Theo giải thích của một lãnh đạo Công ty Điện lực Quảng Bình, để “bứng” toàn bộ những hàng cột điện lấn chiếm đường giao thông theo yêu cầu nông thôn mới trong giai đoạn từ nay đến hết năm 2015 là điều không hề đơn giản chút nào. Về góc độ chuyên môn thì ngành Điện lực sẵn sàng hỗ trợ về kỹ thuật, nhân công. Nhưng nguồn vốn để giải quyết cho vấn đề trên là điều không dễ thực hiện vì kinh phí khá lớn, vượt quá khả năng của ngành Điện. Đó là chưa nói tới việc vận động nhân dân tiếp tục “hiến tặng” và bàn giao hành lang an toàn cho ngành điện để thực hiện di dời các tuyến đường điện cản trở giao thông như đã đề cập...

Góp sức xây dựng nông thôn mới

Ngày 16 – 4 -2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 491/QĐ-TTG đề cập đến 19 tiêu chí đạt tiêu chuẩn nông thôn mới, trong đó nêu rõ tiêu chí số 4 là hệ thống điện bảo đảm yêu cầu kỹ thuật của ngành Điện; tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn từ các nguồn đạt trung bình từ 80% trở lên.

Công nhân Điện lực Quảng Bình hướng dẫn cách sử dụng điện an toàn cho bà con Vân Kiều, xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh.

Trong những năm qua, đặc biệt kể từ khi tỉnh ta bắt tay vào xây dựng nông thôn mới, lưới điện nông thôn tỉnh ta luôn được các cấp, ngành chú trọng nâng cấp, cải tạo nhằm bảo đảm an toàn vận hành hệ thống. Tuy nhiên, do yếu tố địa hình khá phức tạp, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, khó khăn về nguồn vốn, yếu tố “lịch sử” để lại..., nên việc đầu tư xây dựng, cải tạo, vận hành lưới điện ở Quảng Bình vẫn đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Năm 2011, Công ty Điện lực Quảng Bình đã đầu tư 4 dự án điện với tổng giá trị gần 17 tỷ đồng; tiến hành lắp đặt mới được gần 62 nghìn công tơ cho hệ thống lưới điện nông thôn đã tiếp nhận. Dự kiến trong năm 2012, công ty sẽ tiếp tục đầu tư, cải tạo, sửa chữa hệ thống lưới điện với tổng kinh phí dự kiến là 22 tỷ đồng.

Hiện nay, công ty tiếp tục triển khai lắp đặt mới 4.200 công tơ từ lưới điện hạ thế nông thôn đã tiếp nhận... Lượng tổn thất điện năng bình quân ở tỉnh ta hiện nay tuy đã giảm xuống 11 - 12 % nhưng vẫn còn nhiều xã nông thôn tổn thất điện năng đang “duy trì” trên 20%... Nếu đem “đối chiếu” với những yêu cầu về tiêu chí điện trong xây dựng nông thôn mới thì hiện toàn tỉnh hầu như không có xã nào đạt...

Ông Nguyễn Xuân Quảng, Phó Giám đốc phụ trách kỹ thuật Công ty Điện lực Quảng Bình cho biết, để thực hiện đạt tiêu chí về điện cho 141 xã nông thôn ở tỉnh ta, phải cần đến nguồn vốn trên 1.500 tỷ đồng. Trong điều kiện kinh tế tỉnh nhà còn khó khăn như hiện nay, rất khó thực hiện đúng như lộ trình nông thôn mới đề ra nếu không có sự nỗ lực “vào cuộc” quyết liệt của các cấp chính quyền cũng như chính bản thân ngành Điện, nhất là sự hỗ trợ từ Trung ương.

                                                                                         Văn Minh