(QBĐT) - Hiện tại, trên địa bàn tỉnh ta 4 doanh nghiệp đầu mối được công nhận, đó là: HTX mây xiên Quảng Phương, cơ sở nón lá Thêm Lâm, cơ sở nón lá của chị Trần Thị Quế (Quảng Trạch) và HTX nón lá Mỹ Trạch (Bố Trạch). Trong quá trình hoạt động, mặc dù còn gặp một số khó khăn nhưng các doanh nghiệp đầu mối đã góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất của các làng nghề, tạo sự kết nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Tỉnh ta hiện có 23 làng nghề và làng nghề truyền thống đạt tiêu chí được công nhận, trong đó có 14 làng nghề và 9 làng nghề truyền thống. Các làng nghề và làng nghề truyền thống này đã thu hút khoảng 10.000 hộ gia đình với 24.000 lao động tham gia sản xuất, mỗi năm tạo ra giá trị hàng hóa khoảng 120 đến 150 tỷ đồng.
Nhìn chung, các làng nghề và làng nghề truyền thống tập trung sản xuất các ngành nghề như: nón lá, chế biến thủy hải sản, các sản phẩm mây tre đan, mộc mỹ nghệ, chổi đót, bún bánh các loại và nghề cơ khí. Để góp phần giúp các làng nghề phát triển một cách bền vững, Sở Công thương đã có quyết định công nhận 4 doanh nghiệp đầu mối trên địa bàn toàn tỉnh và giao trách nhiệm cho các đơn vị này làm nhiệm vụ cung cấp nguyên liệu, bao tiêu sản phẩm cho các làng nghề, đồng thời tạo sự kết nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.
HTX mây xiên Quảng Phương là một trong những doanh nghiệp đầu mối đã khẳng định được vai trò của mình trong việc tìm nguyên liệu, tổ chức sản xuất và bao tiêu sản phẩm cho các làng nghề. Thành lập từ năm 2006, được sự giúp đỡ của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh về hỗ trợ đào tạo nghề mây xiên xuất khẩu và cung cấp nguồn nguyên liệu ban đầu, trong những năm qua HTX mây xiên Quảng Phương đã duy trì và phát triển tốt nghề mây xiên ở địa phương.
 |
| Chị Trần Thị Thêm đang kiểm tra chất lượng sản phẩm nón lá trước khi đóng gói đưa đi tiêu thụ. |
Chị Phan Thị Thủy, Chủ nhiệm HTX mây xiên Quảng Phương cho biết: Hiện tại, các thành viên trong HTX đã sản xuất được trên 20 mặt hàng từ nguồn nguyên liệu song mây như: tích ủ trà, lọ hoa, khay đựng hoa quả và các sản phẩm đồ gia dụng khác. Các sản phẩm do HTX làm ra đều được tiêu thụ hết với doanh thu trên 800 triệu đồng/năm.
Bên cạnh việc tập trung sản xuất kinh doanh, HTX đã đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, cung ứng nguyên vật liệu cho các hộ gia đình tham gia nghề sản xuất mây xiên xuất khẩu. HTX đã phối hợp với Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh tổ chức nhiều lớp đào tạo nghề mây xiên cho hàng trăm lao động tại các xã Quảng Văn, Quảng Tiến, Quảng Phương (Quảng Trạch) và xã Mai Hóa (Tuyên Hóa). Cùng với việc cử các lao động có tay nghề cao đến các xã để truyền nghề, HTX còn làm tốt nhiệm vụ bao tiêu sản phẩm cho các địa phương, bảo đảm không để sản phẩm được sản xuất ra bị ứ đọng.
Sản xuất nón lá là một nghề truyền thống có từ lâu đời ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh ta như: Lệ Thủy, Quảng Trạch và Bố Trạch. Ưu điểm của nghề sản xuất nón lá là thu hút mọi đối tượng lao động nhàn rỗi tại nông thôn, đặc biệt là chị em phụ nữ. Ngoài thời gian làm đồng áng, nội trợ và chăm sóc gia đình thì mỗi ngày các chị có thể thu nhập khoảng 20.000 đồng đến 30.000 đồng từ việc chằm nón lá. Tuy vậy, trong thời gian gần đây, thị trường nón lá trong tỉnh bị thu hẹp do nhu cầu người tiêu dùng mặt hàng này ngày càng giảm sút.
Chia sẻ những khó khăn về thị trường tiêu thụ sản phẩm, cở sở nón lá chị Trần Thị Quế ở xã Quảng Thọ (Quảng Trạch) đã đứng ra đảm nhận tốt vai trò làm “bà đỡ” cho các hộ sản xuất nón lá ở xã Quảng Thọ cũng như các vùng phụ cận. Từ cơ sở sản xuất nón lá nhỏ lẻ ban đầu, đến nay chị Quế đã trở thành nơi cung cấp nguồn nguyên liệu và thu mua sản phẩm cho phần lớn bà con trong vùng. Trung bình mỗi năm, cơ sở của chị Quế cung cấp khoảng 50 tấn lá dừa nguyên liệu cho các làng nghề ở huyện Quảng Trạch và tiến hành thu mua, tiêu thụ từ 20 đến 25 vạn chiếc nón các loại từ bà con. Chị Đặng Thị Thông, xã Quảng Châu là một trong những bạn hàng thường xuyên của cơ sở nón lá Trần Thị Quế cho hay: Nhờ có cơ sở nón lá của chị Quế mà các chị em ở Quảng Châu đã có thêm việc làm lúc nông nhàn và nâng cao thu nhập.
Chị Trần Thị Thêm, chủ cơ sở nón lá Thêm Lâm cho hay: Tôi bắt đầu thực hiện việc thu mua sản phẩm nón lá và cung cấp nguyên liệu làm nón cho các làng nghề từ năm 1992. Khoảng 5 ngày một lần, tôi đi thu mua nón tại các làng nghề với giá từ 7.000 đồng đến 20.000 đồng/sản phẩm, tùy theo chất lượng và mẫu mã của sản phẩm. Riêng đối với những sản phẩm thô, sau khi thu mua về cơ sở phải thực hiện thêm nhiều công đoạn như: nức, viền để hoàn thành sản phẩm mới đóng gói đưa đi tiêu thụ tại các tỉnh: Thừa Thiên - Huế, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ và một số tỉnh phía Nam khác.
Hiện tại, cơ sở có trên 50 lao động để làm công việc hoàn thành sản phẩm nón lá với mức thu nhập từ 600.000 đồng đến 1.200.000 đồng/tháng. Dẫu được xem là một trong những doanh nghiệp đầu mối hoạt động hiệu quả, có khả năng thu mua hết tất cả các sản phẩm nón lá mà các làng nghề sản xuất (khoảng 25.000 sản phẩm/năm) nhưng theo chị Thêm thì trong quá trình hoạt động cơ sở còn gặp rất nhiều khó khăn về nguồn vốn để thu mua sản phẩm.
Đặc biệt, vào dịp mùa hè hàng năm, do sản phẩm bà con sản xuất ra nhiều nên chị phải vay mượn thêm hàng trăm triệu đồng để thu mua hết. Là nghề vất vả nhưng lợi nhuận thu lại rất thấp, trừ chi phí chỉ lãi được 100 đồng/sản phẩm nón. Khó khăn của cơ sở nón lá Thêm Lâm cũng là khó khăn chung của các cơ sở làm doanh nghiệp đầu mối hiện nay. Ngoài việc thiếu nguồn vốn, hầu hết các doanh nghiệp đầu mối còn thiếu mặt bằng và trang thiết bị bảo quản sản phẩm.
Có thể nói, xây dựng các doanh nghiệp đầu mối có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển làng nghề. Tuy nhiên, với nhu cầu thực tế hiện nay thì số lượng các doanh nghiệp đầu mối ở tỉnh ta vẫn còn quá ít so với quy mô phát triển của các làng nghề, rất cần Sở Công thương và các ban, ngành và địa phương quan tâm. Không chỉ tạo đầu vào và đầu ra cho các sản phẩm của làng nghề, việc xây dựng doanh nghiệp đầu mối còn thể hiện sự liên kết giữa người sản xuất và người tiêu dùng, là đòn bẩy để các sản phẩm làng nghề ngày càng phát triển và phát triển một cách bền vững.
Tuy nhiên, với những yêu cầu ngày càng khắt khe của người tiêu dùng thông qua các doanh nghiệp đầu mối, các làng nghề phải thường xuyên đổi mới, nâng cao tay nghề, biết kết hợp hài hòa giữa lối sản xuất truyền thống và hiện đại để sản xuất ra những mặt hàng có chất lượng, bảo đảm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.
Hiền Chi