(QBĐT) - Hồ Cây Bốm tại xã Quảng Hợp (huyện Quảng Trạch) chứa nước tưới tiêu cho hơn 18 ha đất nông nghiệp. Hiện nay, hồ đang bị xuống cấp nghiêm trọng, trong khi đó, mùa mưa lũ lại đang cận kề, nguy cơ vỡ đập đang là nỗi lo thường trực của người dân nơi đây.

Thân hồ chứa Cây Bốm hàng năm bị sụt lún.

Hồ chứa Cây Bốm nằm trên địa phận thôn Hợp Bàn, xã Quảng Hợp. Ông Nguyễn Công Tứ, Trưởng thôn Hợp Bàn cho biết: Hồ chứa Cây Bốm được đưa vào hoạt động từ năm 1986. Đến nay, hồ này đã xuống cấp nghiêm trọng. Mặt kè thân đập nhiều chỗ đã lún sụt và sạt lở tạo thành những vùng lồi lõm. Bên cạnh đó, trên thân đập có nhiều chỗ đã bị rò rỉ, nước phun ra tạo thành những dòng chảy nhỏ về phía hạ lưu. Một nỗi lo khác của người dân nơi đây về tình trạng của hồ, đó là hiện tượng bồi lấp.  Bao quanh hồ là những dãy đồi, núi trải dài nên mỗi lần mưa to, đất đá trên núi chảy xuống bồi lấp lòng hồ.

Hiện tại cống thoát nước của hồ cũng đã bị hư hỏng khiến tình trạng thoát nước khi mưa lũ gặp rất nhiều khó khăn. "Mấy năm liền, thực trạng xuống cấp của hồ Cây Bốm đã làm hạn chế khả năng phục vụ nước tưới cho sản xuất nông nghiệp của xã. Do nước trong hồ bị thất thoát, nên lượng nước chảy vào các tuyến kênh mương dẫn về các thôn mà hồ phải cung cấp nước rất hạn chế, không đủ nước để canh tác", ông Tứ nói.

Hồ Cây Bốm đã được xây dựng từ rất lâu nên tình trạng hư hỏng và xuống cấp là điều không tránh khỏi, đó cũng là thực trạng chung tại các hồ chứa trong toàn tỉnh. Vấn đề bảo đảm an toàn cho người dân sống cạnh các hồ đập luôn được đặt lên hàng đầu. Theo chúng tôi được biết, thì từ khi đưa vào sử dụng cho đến nay hồ Cây Bốm chưa được tu sửa lần nào nên nguy cơ tiềm ẩn mất an toàn trong mùa mưa bão là rất cao.

Những người cao tuổi trong thôn kể, năm 1998 đã xảy ra mưa lớn, nước trong hồ tràn đầy, không thể chứa được nữa, ở những chỗ bị rò rỉ, nước phun lên từng dòng. Xã đã phải huy động bà con nhân dân đào hồ, khơi thông dòng chảy để tránh vỡ đập.

Trước thực trạng đó, cứ đến mùa mưa lũ, cán bộ và nhân dân trong xã luôn xây dựng sẵn phương án dự phòng để bảo đảm an toàn của hồ chứa và sẵn sàng ứng cứu khi có sự cố xảy ra. Nhưng đó chỉ là cách xử lý được sự cố nhỏ, còn khi mưa lũ lớn xảy ra thì nước từ hồ có thể nhấn chìm lúa, hoa màu, đe dọa đến tài sản cũng như tính mạng của người dân vùng hạ lưu", anh Tưởng Văn Hoàng, cán bộ nông nghiệp và môi trường xã Quảng Hợp chia sẻ.

Nếu hồ Cây Bốm bị vỡ thì tính mạng và tài sản của các hộ dân xung quanh sẽ bị đe dọa.

Nhiều năm nay, hồ Cây Bốm là nỗi lo lắng lớn nhất của người dân trong vùng. Ông Nguyễn Văn Tăng, một hộ dân sống ngay sát hồ Cây Bốm chia sẻ: “Tôi năm nay 71 tuổi, chứng kiến không biết bao nhiêu mùa lũ đã đe dọa hồ chứa. Nhưng chưa khi nào lo như mùa này. Thân đập của hồ đã mục rỗng nhiều đoạn rồi. Không có phương án gia cố, nước lũ về cuốn đi lúc nào chẳng hay”.

Đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn vì mùa nắng thì không đủ nước để canh tác, chỉ có mấy sào ruộng nên phần lớn thanh niên trong làng đều đi làm ăn xa, còn lại chủ yếu phụ nữ và người già bám ruộng. Cách đây 3 năm, mưa to gió lớn, chỉ 2 đêm liên tục hồ chứa đã đầy nước, tràn thoát nước chảy không kịp, nguy cơ vỡ đập ngay trước mắt, bà con trong thôn đã chuẩn bị sẵn sàng hành lý để sơ tán, nhưng rất may mối lo đó đã không xảy ra. "Liệu chúng tôi có còn may mắn như những lần trước...", ông Tăng thấp thỏm.

Theo như ghi nhận của chúng tôi, toàn xã Quảng Hợp có 9 công trình thủy lợi, trong đó có 4 hồ chứa nằm tại 4 thôn (Hợp Bàn, Hợp Trung, Hợp Phú, Bưởi Rỏi) và 2 đập dâng nằm tại 2 thôn Hợp Phú, Hợp Hạ đều trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Van cống tại các hồ chứa đều không bảo đảm và thường xuyên hư hỏng. Hàng năm xã đều huy động nhân dân nạo vét trước khi bước vào mùa gieo sạ. Tuy nhiên, do lượng nước và đất đá từ đầu nguồn đổ về nhiều nên lòng hồ bị vùi lấp dần, ảnh hưởng đến tưới tiêu trong mùa khô và tiềm ẩn nguy hiểm trong mùa mưa bão.

Để bảo đảm an toàn và hạn chế đến mức thấp nhất những rủi ro cho nhân dân sống quanh khu vực lòng hồ Cây Bốm, đề nghị các ngành chức năng quan tâm xử lý.

Lan Chi