(QBĐT) - Phải mất đến 6 năm, thanh niên Việt Nam độ tuổi từ 15 đến 26 mới tìm được việc làm ổn định-đó là nghiên cứu do tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vừa công bố vào ngày 13-8. Tuy nhiên để có một nơi tá túc “chính chủ” ở các trung tâm tỉnh lỵ, huyện lỵ, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động phải mất rất nhiều năm. Và họ đang rất cần những khu chung cư thuộc sở hữu Nhà nước để có nơi ở ổn định.

Nhà ở xã hội, gập ghềnh đường đến đích

Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, hiện tổng biên chế công chức và biên chế sự nghiệp năm 2013 của tỉnh ta là 24.394 biên chế, trong đó: tổng biên chế công chức là 1.905 người và biên chế sự nghiệp là 22.489 người. Đội ngũ công chức, viên chức này đang làm việc tại 20 cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh; 20 ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh; khối UBMT và đoàn thể là 11 đơn vị và ở 7 huyện, thành phố.

Ngoài ra còn có 13 cơ quan, tổ chức Trung ương đóng trên địa bàn. Khó có thể thống kê được trong gần 25.000 công chức, viên chức trong toàn tỉnh có bao nhiêu người có nhu cầu thật sự về nhà ở xã hội. Tuy nhiên chỉ cần để tâm quan sát ở các phường nội thị hay ở các trung tâm huyện lỵ chúng ta dễ dàng nhận ra có rất đông hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng này đang phải ở trong các căn phòng cho thuê tạm bợ.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, năm 2011, theo tinh thần Quyết định 67/2009/QĐ-TTg ngày 24-4-2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành một số cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị, Sở Xây dựng đã gửi phiếu khảo sát cho 200 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đồng Hới.

Tuy nhiên, chỉ có khoảng 25% đơn vị gửi công văn phản hồi cho Sở Xây dựng với danh sách gồm 250 đối tượng đăng ký mua, thuê, thuê mua nhà ở thu nhập thấp. Sở dĩ tỷ lệ không cao là do một số người chưa hiểu rõ cơ chế, chính sách về nhà ở cho người thu nhập thấp nên không mạnh dạn đăng ký. Mục tiêu của chương trình nhà ở đến năm 2015,  thành phố Đồng Hới sẽ có khoảng 7% diện tích xây dựng mới là nhà chung cư, từng bước hạn chế xây dựng nhà đơn lẻ như thời gian qua để tiết kiệm quỹ đất, phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị, góp phần đẩy nhanh tốc độ CNH, HĐH.

Nhà ở công nhân của Công ty CP xây dựng và tư vấn Bình Lợi.

Do vậy, tỉnh ta đã kêu gọi đầu tư 3 xây dựng khu đô thị mới ở xã Bảo Ninh, phường Phú Hải và phường Đức Ninh Đông, theo quy định trong đó sẽ có 1 phần diện tích đất dành cho nhà ở thu nhập thấp. Ngoài ra, hiện có 1 dự án đầu tư xây dựng nhà ở thu nhập thấp triển khai tại phường Đồng Phú (thành phố Đồng Hới), quy mô dự án rộng 8,6ha do Công ty TNHH Đ.Đ làm chủ đầu tư. Tuy nhiên để các công trình này trở thành hiện thực đáp ứng mong mỏi của những người thực sự có nhu cầu, thì e vẫn còn xa ngái...

Trong bức tranh toàn cảnh về nhu cầu nhà ở, trên địa bàn tỉnh ta đã có một vài “điểm sáng” rất đáng được ghi nhận. Đó là, chung cư khu công nghiệp Tây Bắc Đồng Hới do Công ty TNHH Đại Phong đầu tư xây dựng với 4 khu nhà 3 tầng gần 250 phòng khép kín, phục vụ chủ yếu công nhân đang làm việc tại các cơ sở trong khu vực khu công nghiệp và những người có nhu cầu thuê với giá khá mềm, từ khoảng 300-600.000 đồng/phòng.

Đặc biệt, mới đây để bảo đảm cho cán bộ, công nhân có chỗ ở ổn định, Công ty CP xây dựng và tư vấn Bình Lợi đã đầu tư một khu tập thể tại Nhà máy chế biến tinh bột sắn xuất khẩu Sông Dinh. Ông Nguyễn Tâm Hưng, Phó giám đốc nhà máy cho biết, khu tập thể được công ty xây dựng vào năm 2011 với tổng trị giá trên 2,3 tỷ đồng, bao gồm 16 phòng khép kín, gần như miễn phí để cán bộ, công nhân được “an cư lạc nghiệp”.

Đó là những người may mắn được đơn vị sử dụng lao động chăm lo về chỗ ở, tuy chưa phải là chủ sở hữu nhưng vẫn an tâm vì có chốn ổn định để đi về. Nhưng vẫn còn rất nhiều trường hợp đang phải ở tạm trong các căn phòng cho thuê, và để mơ về viễn cảnh được thuê, thuê mua nhà ở xã hội thuộc sở hữu nhà nước.                  

Những công chức, viên chức không nhà

Nếu làm một cuộc điều tra xã hội học thì  chắc chắn 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đều muốn có một ngôi nhà để che chắn những lúc trái gió trở trời. Nhưng để thực hiện mơ ước đó, họ phải có tiền để mua đất rồi tích góp vật liệu mới làm được nhà. Nhìn qua thì có vẻ đơn giản, nhưng để đạt được điều đó rất đông cán bộ, công chức, viên chức phải trải qua bao nỗi đoạn trường nào ai hay biết.

Anh Đinh Mạnh H., một cán bộ ở huyện Minh Hóa cho biết: nhà ở cho cán bộ, viên chức có thu nhập thấp trên địa bàn huyện đang là vấn đề nan giải, phòng trọ có thể thuê chỉ khoảng 30 phòng (phòng do người dân xây), trong khi đó nhu cầu đòi hỏi lại lớn hơn rất nhiều. Hiện tại phòng trọ có giá thấp nhất cũng đã trên 400.000 đồng/tháng, đó là chưa kể điện, nước sinh hoạt phải trả riêng theo giá kinh doanh, mà không được tính đơn giá hộ gia đình.

Một góc chung cư Khu công nghiệp Tây Bắc Đồng Hới.

Một nền nhà chiều ngang 7m, chiều dài 15m ở chỗ hẻo lánh nhất của thị trấn Quy Đạt cũng đã xấp xỉ 100 triệu đồng. Trong khi mức lương công chức, viên chức ba cọc ba đồng, lại gặp lúc "bão" giá lên cao, mà bao nhiêu thứ phải chi tiêu nào là tiền nhà, tiền xăng, tiền mừng cưới hỏi, giỗ chạp, đau ốm, lãi suất ngân hàng... Thế nên muốn vay để mua đất làm nhà cũng chẳng ai dám cho, anh H. tâm sự.

Anh Nguyễn Thanh M. ở một huyện vùng ven do điều kiện công việc phải về thành phố Đồng Hới thuê trọ với giá hơn 1 triệu đồng/tháng, trong khi mức lương viên chức khởi điểm còn rất nhiều thứ bám víu.

Anh M. cho hay: muốn có một mảnh đất hơn 100m2 để làm nơi cắm dùi với giá khoảng 200-300 triệu đồng, tui chắc phải nhịn ăn uống... hơn 10 năm mới mua được. Vẫn biết mọi thứ so sánh đều khập khiểng nhưng tui biết, mới đây ở các khu đô thị phía nam đường Trần Hưng Đạo và bắc đường Lê Lợi (thành phố Đồng Hới), có lô đất gần 350m2 giá trên 3,6 tỷ đồng vẫn có người mua, nghĩ mà cám cảnh. Nếu là cán bộ, công chức, viên chức làm công ăn lương muốn ở những vị trí đó chắc chắn phải tích góp trong thời gian 100 năm.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, một cán bộ thuộc Sở Xây dựng cho biết: Nhằm giải quyết nhu cầu về nhà ở xã hội thuộc sở hữu nhà nước, vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 34/2013/NĐ-CP, theo đó để được thuê, thuê mua nhà ở xã hội thuộc sở hữu nhà nước, các đối tượng trên phải đáp ứng các điều kiện như: Chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình và chưa được thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội, chưa được Nhà nước hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng nhà ở chật chội có diện tích bình quân hộ gia đình dưới 5m2sàn/người hoặc nhà ở hư hỏng, dột nát. Đồng thời, các đối tượng này phải có hộ khẩu thường trú hoặc có hợp đồng lao động có thời hạn từ một năm trở lên và có đóng bảo hiểm xã hội tại địa phương nơi có nhà ở cho thuê.

Riêng đối tượng hộ gia đình, cá nhân thuộc diện tái định cư mà chưa được bố trí đất ở hoặc nhà ở tái định cư thì không áp dụng các điều kiện nêu trên mà do UBND cấp tỉnh quy định cụ thể về điều kiện. Ngoài ra, đối với trường hợp thuê mua nhà ở xã hội thuộc sở hữu nhà nước thì phải thanh toán ngay lần đầu số tiền thuê mua bằng 20% giá trị của nhà ở thuê mua.

Phải nói rằng, với diện tích tự nhiên là 155,54km2, thành phố Đồng Hới không thiếu quỹ đất để làm nhà ở xã hội, điều quan trọng là nguồn lực đầu tư và chính sách an sinh xã hội phù hợp với nhu cầu thực tế về nhà ở của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Trong xu thế phát triển hiện nay, dòng người ở vùng nông thôn thường di chuyển về thành phố để tìm kiếm việc làm, do vậy nhưng cơ quan hoạch định chính sách cần "đi trước đón đầu" để xây dựng những cơ chế phù hợp.

Trong đó, nhà ở xã hội thuộc sở hữu nhà nước là một trong những chính sách quan trọng nhằm tạo điều kiện cho đội ngũ công chức, viên chức an tâm với công việc, và cũng là biện pháp dưỡng liêm bộ máy hành chính, sự nghiệp trong tình hình mới.

                                                                              Minh Văn