(QBĐT) - Cùng với việc thực hiện lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia khác, những kết quả đạt được từ việc triển khai chương trình phát triển kinh tế-xã hội các xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) vùng đồng bào dân tộc và miền núi giai đoạn 2006-2010 (gọi tắt là Chương trình 135 giai đoạn II) đã góp phần quan trọng tạo nên diện mạo mới ở các xã ĐBKK của tỉnh.
Những tín hiệu vui
Tỉnh ta có 35 xã và 54 thôn bản ĐBKK được hưởng lợi từ Chương trình 135. Nhờ sự quan tâm đầu tư của Đảng và Nhà nước, tỉnh đã triển khai chương trình khá hiệu quả. Nhờ nguồn vốn của chương trình, đồng bào dân tộc thiểu số ở những nơi ĐBKK đã có thể vươn lên trong cuộc sống. Qua 5 năm thực hiện, Chương trình 135 giai đoạn II đã tập trung cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất, đào tạo bồi dưỡng cán bộ thôn, bản; hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện và nâng cao nhận thức pháp luật cho nhân dân... Tổng kinh phí chương trình giai đoạn 2 là 265.331,5 triệu đồng.
Từ nguồn kinh phí trên, toàn tỉnh đã đầu tư xây dựng được 260 công trình thiết yếu. Trong đó, có 133 công trình giao thông, 20 công trình thủy lợi, 24 công trình điện, 39 công trình trường học... Hầu hết các công trình đã phát huy được hiệu quả. Đến nay, 100% xã thuộc Chương trình 135 đã có trường tiểu học, 95% xã có trường THCS và trên 85% số học sinh được đến trường, 88,5 % xã có đường ô tô liên xã, 94,3% xã được sử dụng điện lưới quốc gia...
Nhờ Chương trình 135 hỗ trợ vốn sản xuất, toàn tỉnh đã xây dựng được 116 mô hình sản xuất mới; phổ biến, nhân rộng 113 mô hình ở các xã, thôn bản ĐBKK với hơn 1.000 hộ trực tiếp tham gia, chủ yếu là các mô hình trồng trọt và chăn nuôi như: thâm canh lúa nước, trồng lạc, ngô, nuôi ong lấy mật, nuôi cá nước ngọt... Hệ thống cơ sở hạ tầng các thôn bản cũng được cải thiện đáng kể. Người dân được hỗ trợ vật tư, mua sắm thiết bị máy móc, công cụ sản xuất, chế biến, bảo quản sau thu hoạch. Thông qua các lớp tập huấn về sản xuất, bà con đã có thêm kiến thức, kinh nghiệm. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, nâng cao năng suất và sản lượng.
 |
| Nhờ trồng lúa nước, đời sống của đồng bào Rục (Thượng Hóa, Minh Hóa) ngày càng đi lên. |
Có thể khẳng định rằng, Chương trình 135 giai đoạn 2 đã thực sự phát huy hiệu quả. Năng lực sản xuất của đồng bào các dân tộc ở những vùng khó khăn của tỉnh đã được nâng cao. Số hộ nghèo đã giảm đáng kể, chất lượng cuộc sống của nhân dân ngày được nâng cao. Nếu như năm 2006, tỷ lệ hộ nghèo của các địa phương ĐBKK chiếm 70,19% thì đến năm 2010 đã giảm xuống còn 40,1% .
Trước đây, con đường lên xã Trường Xuân, huyện Quảng Ninh rất khó khăn, từ khi có Chương trình 135 đầu tư xây dựng, nâng cấp nên con đường phần lớn đã được bê tông hóa. Cơ cấu kinh tế của xã được chuyển đổi phù hợp. Hiện có nhiều mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao như: mô hình nuôi ong lấy mật với gần 70 hộ tham gia, thu khoảng 3 tỷ đồng/năm. Nhiều hộ dân trong xã đã đẩy mạnh trồng rừng kinh tế. Hiện toàn xã có 1.000 ha rừng trồng, tính riêng 6 tháng đầu năm 2012 đã thu được trên 1 tỷ đồng...
Xã Cao Quảng (Tuyên Hóa) cũng là một trong những địa phương nhờ sự đầu tư của Chương trình 135 mà có nhiều khởi sắc. Tận dụng lợi thế của vùng, bà con tích cực phát triển ngành chăn nuôi. Hiện tổng đàn gia súc của toàn xã có khoảng 2.000 con và hàng ngàn con gia cầm. Công tác trồng và bảo vệ rừng được triển khai tốt. Tổng thu nhập từ rừng trồng của cả xã lên hàng tỷ đồng/năm. Hoạt động về giáo dục, y tế, văn hóa-xã hội có sự chuyển biến tích cực nhờ hệ thống cơ sở hạ tầng được quan tâm đầu tư...
Ông Hoàng Văn Tân, Phó trưởng Ban Dân tộc tỉnh cho hay: “Chương trình 135 có tác động rất lớn đến người dân. Nhờ chương trình 135 mà đồng bào dân tộc biết sản xuất, biết trồng lúa nước, ngô, lạc để vươn lên xóa đói giảm nghèo, diện mạo của các địa phương ĐBKK đang thay đổi rõ nét”.
Vẫn còn gian nan
Quảng Hợp là một trong những xã ĐBKK của huyện Quảng Trạch. Mặc dù đã có nhiều cố gắng tuy nhiên tỷ lệ hộ nghèo ở Quảng Hợp vẫn cao (53,1% tính đến cuối năm 2011). Thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt 2,39 triệu đồng/người/năm. Nền kinh tế chính là sản xuất nông nghiệp mà chủ yếu làm ruộng bậc thang. Tuy nhiên, diện tích lúa nhỏ lẻ và hơn 50% số đó chỉ sản xuất được một vụ. Phần lớn công trình trường học là nhà cấp 4, không đủ ánh sáng và các vật dụng cho việc dạy và học. Giao thông đi lại khó khăn, tuyến đường liên xã phải đi qua 8 con khe suối, hàng năm vào mùa mưa lũ, nhiều đoạn đường trong xã bị chia cắt, một số nơi bị cô lập...
Ông Nguyễn Công Viên, Chủ tịch UBND xã Quảng Hợp chia sẻ: “Chương trình 135 đã giúp xã Quảng Hợp chuyển biến tích cực về mọi mặt. Tuy nhiên, so với mặt bằng chung toàn tỉnh thì xã vẫn còn nhiều khó khăn, chúng tôi đang rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước để thoát nghèo”.
Xã Lâm Trạch (Bố Trạch) cũng là một xã khó khăn. Địa hình nằm giữa bốn bề núi đá vôi, xã chỉ có một con đường về trung tâm. Hành trình giảm nghèo của xã là cả một chặng đường dài. Toàn xã còn hơn 80% hộ nghèo, thu nhập bình quân đầu người năm 2011 chỉ đạt 450.000 đồng/người/năm.
Ở xã Trường Xuân (Quảng Ninh) đã có nhiều khởi sắc nhờ sự đầu tư của Chương trình 135 và các chương trình, dự án khác. Tuy nhiên, đây là xã đông đồng bào dân tộc Vân Kiều sinh sống (692 khẩu), trình độ học vấn, nhận thức của người dân còn thấp, địa hình đi lại khó khăn. Đến nay các bản Nà Lâm và Trường Giang vẫn chưa có điện, nhiều thôn, bản chưa có nhà văn hóa...
Theo ông Hoàng Văn Tân thì hiện tỉnh đã có đề án trình lên Chính phủ phê duyệt Chương trình 135 giai đoạn 3 (2011 - 2015). Tin rằng, giai đoạn mới này sẽ là “bệ phóng” để cho các xã ĐBKK vươn lên...
Lê Mai