(QBĐT) - Đó là đánh giá của Ban Pháp chế HĐND tỉnh qua giám sát tình thực hiện quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng (PCTN) và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí từ năm 2009 đến năm 2011 trên địa bàn tỉnh ta.
Theo đó, qua công tác giám sát, Ban Pháp chế HĐND tỉnh đã chỉ rõ việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa tham nhũng và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí còn những tồn tại, hạn chế cụ thể sau: Người đứng đầu của một số địa phương, cơ quan, đơn vị, tổ chức chưa xác định rõ trách nhiệm của mình, nên chưa quan tâm đúng mức và chưa quyết liệt trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện các biện pháp PCTN, lãng phí. Từ đó chưa có những hành động tiên phong gương mẫu, chưa có nhiều điển hình trong việc đấu tranh PCTN, lãng phí để cho cán bộ, công chức, viên chức học tập và noi theo.
Việc thực hiện các quy định về dân chủ cở sở ở một số nơi, lĩnh vực còn hình thức. Biểu hiện cụ thể là hoạt động của Ban thanh tra nhân dân chưa phát huy được vai trò, trách nhiệm. Do thiếu các biện pháp hữu hiệu để phát huy vai trò, trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức trong công tác PCTN, lãng phí ngay tại cơ quan, đơn vị công tác, nên việc tự phê bình và phê bình, góp ý của cán bộ, công chức, viên chức chưa thực sự thẳng thắn và thường né tránh do ngại va chạm; việc công khai thu, chi ngân sách thực hiện chưa đầy đủ, thiếu chi tiết và thường thông báo bằng miệng (không bằng văn bản cụ thể, chi tiết) nên khó phát hiện các khoản chi sai.
 |
| Lĩnh vực kiểm định phương tiện giao thông-vận tải, một trong những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng. |
Cũng do chưa có biện pháp hữu hiệu để xử lý trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện chậm trễ có hành vi nhũng nhiễu trong khi thi hành công vụ về thủ tục hành chính (nhất là trong lĩnh vực quản lý đất đai, đầu tư xây dựng cơ bản), gây phiền hà cho cá nhân, tổ chức khi cần giải quyết công việc và dẫn đến việc tiêu cực, vụ lợi.
Quy định về chuyển đổi vị trí công tác theo Nghị định số 158/2007/NĐ-CP, ngày 21-10-2007 của Chính phủ đã được ban hành từ rất lâu, song đến nay việc triển khai thực hiện còn lúng túng, tiến độ thực hiện chậm và kết quả thực hiện đạt tỷ lệ còn thấp.
Tính đến hết năm 2011, mới thực hiện chuyển đổi được 83/175 vị trí (đạt tỷ lệ 47,43%), với 245/361 người (đạt tỷ lệ 67,87 %), có 18/52 cơ quan, đơn vị, hội, địa phương và doanh nghiệp chưa thực hiện quy định về chuyển đổi vị trí công tác. Đáng nói là đến nay kết quả thực hiện quy định này vẫn chưa có sự chuyển biến, mặc dù Ban chỉ đạo PCTN tỉnh đã có nhiều chỉ đạo yêu cầu chấn chỉnh kịp thời công tác này. Việc kê khai tài sản, thu nhập được xác định không chỉ là biện pháp phòng ngừa, mà còn tạo điều kiện để phát hiện xử lý tham nhũng, tuy nhiên trên thực tế việc thực hiện quy định này còn mang tính hình thức. Vì vậy mà phần lớn các đối tượng kê khai tài sản, thu nhập theo Quyết định số 85/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đến nay vẫn chưa thực hiện được.
Công tác quy hoạch để xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị thiếu tính thực tiễn cao, việc xây dựng cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, hợp lý nên đã dẫn đến việc phải cải tạo, khắc phục gây lãng phí lớn về kinh phí đầu tư. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và tuyên truyền về PCTN, lãng phí hiệu quả chưa được cao, chưa góp phần đắc lực vào việc tạo bước chuyển biến mạnh mẽ ở cả nhận thức và hành động trong việc PCTN, lãng phí.
Tồn tại, hạn chế trong việc phát hiện tham nhũng thể hiện rõ qua việc hiệu quả của hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra trong việc phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng chưa cao, nhất là trong lĩnh vực quản lý ngân sách, đầu tư xây dựng cơ bản, tài nguyên, đất đai. Cụ thể, số tiền phát hiện sai phạm qua công tác thanh tra là 19,718 tỷ đồng, tuy nhiên số tiền thu hồi nộp vào ngân sách Nhà nước theo kiến nghị thanh tra đạt thấp chỉ với số tiền là 5,318 tỷ đồng. Chất lượng điều tra, kiểm sát điều tra các vụ án tham nhũng chưa cao, dẫn đến có nhiều vụ án việc điều tra thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, việc xác định tội danh chưa thống nhất dẫn đến việc bị trả hồ sơ nhiều lần.
Đặc biệt thời gian qua ở một số lĩnh vực như: đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý đất đai, tài chính, bảo vệ rừng; tuần tra, kiểm soát trật tự an toàn giao thông; kiểm định phương tiện giao thông vận tải; tuyển dụng, thuyên chuyển, bố trí, bổ nhiệm cán bộ, công chức, viên chức... có khá nhiều dư luận, rồi đơn thư khiếu nai, tố cáo về tham nhũng, tuy nhiên các cấp, ngành chưa chỉ đạo quyết liệt và chưa thực hiện các biện pháp hiệu quả để phát hiện, xử lý, ngăn chặn, đẩy lùi các hành vi tham nhũng. Dư luận cũng rất bức xúc phản ánh là có nhiều vụ việc tham nhũng bị phát hiện trong các cơ quan nhà nước, song đa phần là chỉ xử lý nội bộ hoặc xử lý theo kiểu cho có chuyện, rồi bỏ qua, do đó tính chất răn đe, giáo dục, phòng ngừa hầu như không có tác dụng.
Bên cạnh đó, chất lượng xét xử của nhiều vụ án tham nhũng chưa cao (còn tình trạng án bị cấp phúc thẩm sửa hoặc hủy bản án sơ thẩm yêu cầu điều tra, xét xử lại). Đáng nói là mức hình phạt áp dụng đối với nhiều bị cáo chưa đủ nghiêm, tỷ lệ bị cáo được xử phạt cải tạo không giam giữ, xử phạt tù nhưng cho hưởng án treo tương đối nhiều. Cùng đó có khá nhiều bị can được miễn trách nhiệm hình sự trong quá trình điều tra, truy tố. Từ thực tế đó đã dẫn đến việc phát huy tác dụng răn đe, giáo dục, phòng ngừa tội phạm chưa cao.
Do công tác thanh tra, kiểm tra, điều tra phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng còn những tồn tại, hạn chế như nói trên và các biện pháp phát hiện tham nhũng chưa được tiến hành đồng bộ, nên chưa thúc đẩy được việc cán bộ, công chức và nhân dân phát huy trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc phát hiện, tố cáo, tố giác tội phạm về tham nhũng. Biểu hiện rõ nét nhất là đơn thư tố cáo đa phần là đơn nặc danh, không thu thập và cung cấp được các chứng cứ để chứng minh.
Một hạn chế, tồn tại đáng nói nữa đó là còn khá nhiều cơ quan, tổ chức chưa thực sự quan tâm đúng mức đến việc thực hiện trách nhiệm tự kiểm tra trong nội bộ, nên các vụ tham nhũng, lãng phí được phát hiện chủ yếu từ phản ánh của cơ quan báo chí (thông qua đơn tố cáo của công dân gửi đến cho cơ quan báo chí) và kết quả hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng. Sự phối hợp của các cơ quan chức năng thực hiện việc phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng nhiều lúc còn thiếu chặt chẽ. Việc cung cấp thông tin về tình hình tham nhũng, phát hiện, xử lý tham nhũng giữa các cơ quan chức năng chưa thường xuyên và nhiều lúc còn thiếu kịp thời, thậm chí còn tìm cách né tránh không chịu cung cấp thông tin cho báo chí trong một số vụ việc...
Bùi Thành