(QBĐT) - Gần 40 năm đã trôi qua từ những ngày tháng tư lịch sử ấy, nhưng trong ký ức những cựu binh từng tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, hình ảnh những ngày tham gia chiến dịch vẫn còn sống động và tươi mới. Tôi may mắn đã gặp được hai trong số 5 cựu chiến binh thuộc Hội Chiến binh xã Cảnh Dương (Quảng Trạch) tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Họ đã kể cho tôi nghe những kỷ niệm không quên về một thời hoa lửa...

Giấy chứng nhận tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh được CCB Phạm Trung Hoa giữ gìn gần 40 năm.

Người đầu tiên tôi gặp là ông Đồng Thanh Hoa (sinh năm 1948, thôn Trung Vũ, xã Cảnh Dương). Khi vừa tròn hai mươi tuổi, với lợi thế của người sông nước, ông trở thành thành viên của Xí nghiệp đánh cá Nhật Lệ. Công tác ở đây được hai năm, ngày 26-2-1970, ông nhập ngũ và được biên chế vào Đại đội công binh 17, Trung đoàn 270, Quân khu 4.

Từ năm 1970 đến 1972, ông tham gia phá bom từ trường trên sông Gianh và không ít lần đối diện với cái chết gần kề. Tháng 2-1972, khi cuộc chiến tranh chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông được cấp trên cử vào chiến trường B. Suốt từ đó cho đến tháng 3-1975, ông cùng đồng đội chiến đấu khắp các chiến trường Quân khu 5...

Vào thời điểm tháng 3-1975, ông Đồng Thanh Hoa mang quân hàm thiếu úy, Đại đội trưởng Đại đội 9, tiểu đoàn 2, trung đoàn 38, Sư đoàn 2 (Quân khu 5), đóng quân ở Tiên Phước (tỉnh Quảng Nam). Tiên Phước là vùng có địa hình tương đối phức tạp, phần lớn núi cao xen lẫn gò đồi, sông suối và làng mạc. Mỹ-ngụy xem Tiên Phước là đại bản doanh để xuất quân, tổ chức những trận càn quét, xâm lấn và đánh phá các vùng căn cứ của ta. Ngày 10-4-1975, quân ta mở màn trận Tiên Phước. Cùng với các lực lượng, đơn vị của ông đã anh dũng chiến đấu và giải phóng Tiên Phước, mở màn cho chuỗi ngày giải phóng Tam Kỳ, Hội An, Đà Nẵng sau này.

Trong trận đánh Tiên Phước, ông bị thương vào chân. Sau ba ngày dưỡng thương, do vết thương của mình nhẹ hơn đồng chí đại đội phó, nên ông Hoa xung phong chỉ huy đại đội, tiếp tục lên đường giải phóng Tam Kỳ. Sau bốn ngày chiến đấu, ngày 24-3-1975, từ Tiên Phước, ông Đồng Thanh Hoa cùng đồng đội và các đơn vị bạn đồng loạt đánh thẳng vào thị xã Tam Kỳ, tiêu diệt gọn Trung đoàn 4 - Sư đoàn 2 ngụy làm chủ khu vực ngã ba Trường Xuân - sân bay Kỳ Bích.

Từ trái sang: Các cựu chiến binh Phạm Trung Hoa, Hồ Thanh Chương (Chủ tịch Hội CCB xã Cảnh Dương), Đồng Thanh Hoa.

Sư đoàn 2 (Quân khu 5) là đơn vị chủ lực trong quá trình giải phóng Đà Nẵng. Tấn công từ hướng nam, Sư đoàn 2 được tăng cường 1 tiểu đoàn xe tăng và 1 tiểu đoàn pháo binh đã đánh chiếm khu vực Bà Rén lúc 9 giờ sáng ngày 28-3.

Sau khi giải phóng Đà Nẵng, dù vết thương ở chân vẫn chưa lành, nhưng trong khí thế tấn công như vũ bão của quân ta, ông Hoa tiếp tục chỉ huy đại đội tiến vào nam và cùng các đơn vị bạn tham gia đánh trận Hố Nai, góp phần mở toang cánh cửa cuối cùng để các cánh quân của ta tiến thẳng vào Sài Gòn...
Ngày 30-4-1975, chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử kết thúc. Thời điểm ấy, đại đội 2 của ông vẫn đang có mặt tại Hố Nai. Trong câu chuyện, dù thoáng chút nuối tiếc khi mình không có mặt tại Sài Gòn vào phút giây lịch sử ấy, nhưng với người cựu chiến binh năm xưa, những năm tháng chiến đấu trên mặt trận B5, đặc biệt là những ngày tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, là niềm tự hào không thể nào quên.

Nếu ông Đồng Thanh Hoa là thành viên của Sư đoàn 2 nổi tiếng, thì ông Phạm Trung Hoa (sinh năm 1952, thôn Liên Trung, xã Cảnh Dương) cũng không kém cạnh khi có mặt trong cánh quân dũng mãnh của Quân đoàn 4 anh hùng từng được mệnh danh là "quả đấm thép" với những trận chiến vang dội trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Thời điểm tháng 2-1975, ông Hoa là tiểu đội phó tiểu đội 4, thuộc Đại đội 3, Trung đoàn 270, Sư 341. Trước khi chiến dịch Hồ Chí Minh mở màn vào ngày 26-4-1975, ông đã có mặt ở hầu hết các trận đánh ác liệt như trận cầu La Ngà, Xuân Lộc (Long Khánh).

Đặc biệt là trong trận đánh Xuân Lộc từ ngày 9 đến 20-4-1975. Ông kể, trong 12 ngày đêm chiến đấu, mỗi người lính được phát 4 băng đạn AK, 4 quả lựu đạn, 1 chiếc võng. Cuộc chiến kéo dài, lương khô hết, lương thực không thể tiếp tế vào chiến trường nên ông đã cùng đồng đội nhiều ngày ăn sắn cầm hơi. Gian khổ, nhưng chiến sĩ Sư đoàn 341 của ông đã lập nên những chiến công vang dội. Đó là đánh lui hai chiến đoàn 43 và 48 của Sư đoàn 18 tinh nhuệ, diệt một phần Lữ đoàn 1 Dù của ngụy. Sáng 21-4-1975, những tuyến phòng thủ cuối cùng của địch tại Xuân Lộc tan rã. Cũng trong ngày này, Mỹ đã thả xuống khu vực thuộc Sở chỉ huy của Sư đoàn 341 hai quả bom nhiệt áp, một vũ khí tàn bạo mà lần đầu tiên và cuối cùng Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam...

Sau trận Xuân Lộc, ông tiếp tục tham gia trận Hố Nai vào ngày 26-4-1975. Từ hướng đông, ông cùng đồng đội nhất loạt tiến công địch. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt trong thế giằng co giữa ta và địch. Đến 8 giờ 30 phút ngày 27-4, Sư đoàn 341 làm chủ hoàn toàn khu này, đánh thiệt hại nặng Sư đoàn 18 của địch, loại khỏi vòng chiến đấu 2.000 tên, thu và phá hủy gần 100 xe cơ giới các loại. Kết thúc trận đánh Hố Nai, ông Phạm Trung Hoa đã bị thương nặng, không thể tiếp tục tham gia chiến dịch nên được đưa về hậu tuyến ở Đồng Nai phẫu thuật.

Dù cả hai người cựu chiến binh năm xưa không có mặt tại Sài Gòn và ngày 30-4 lịch sử, nhưng họ cùng đồng đội của mình góp công rất lớn mang lại thắng lợi của chiến dịch. Sau bao năm chiến đấu, tháng 3-1976, ông Phạm Trung Hoa ra quân với tỷ lệ thương tật xếp hạng thương binh 3/4. Còn ông Đồng Thanh Hoa tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ quốc tế cao cả ở Căm Pu Chia đến năm 1983 thì được giải ngũ với quân hàm thượng úy, chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 276, Đoàn 7704 Mặt trận 479 Căm Pu Chia. Họ lại trở về là những ngư dân với nhọc nhằn mưu sinh nhưng trong ký ức không bao giờ quên một thời hoa lửa "gian khổ, ác liệt nhưng vô cùng vui sướng và tự hào" mà ông Phạm Trung Hoa nhiều lần bồi hồi nhắc lại trong câu chuyện. Những kỷ vật của một thời chiến đấu oanh liệt được họ giữ gìn và trân trọng, để trong những dịp hội ngộ với đồng đội, họ lại cùng nhau xem và hồi tưởng lại...

Trong số gần 600 cựu chiến binh thuộc Hội Cựu chiến binh xã Cảnh Dương, hiện chỉ còn 5 cựu chiến binh tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Đó là các ông Đồng Thanh Hoa, Phạm Trung Hoa, Nguyễn Xuân Thực, Trương Văn Phư, Phạm Công Út. Tôi không có dịp gặp gỡ đầy đủ cả 5 người bởi họ, người bận rộn với cuộc mưu sinh, người đang ốm rất nặng.

Nói về những người cựu chiến binh đặc biệt này, ông Hồ Thanh Chương, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã tự hào: Những cựu binh 30-4 là thế hệ cha anh với nhiều đóng góp cho đất nước. Nếu trong chiến đấu, họ là những con người anh dũng, thì trong đời thường, dù còn nhiều khó khăn, vất vả, nhưng họ đã nêu tấm gương sáng cho con cháu noi theo trong mọi hoạt động. Họ đã mang lại niềm tự hào cho những người lính như chúng tôi...

                                                                                Ngọc Mai