(QBĐT) - Năm học mới đã đến, bên cạnh những băn khoăn về trường, lớp, thầy cô, các bậc phụ huynh đang phải “gánh” thêm một nỗi lo khác: đó là hàng quán trước cổng trường. Nắm bắt nhu cầu, sở thích của học sinh, các loại hàng quán này đang thi nhau mọc lên “như nấm sau mưa” với đủ loại đồ ăn, thức uống, đồ chơi. Đây không chỉ là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng ách tắc tại các cổng trường mà còn là nơi tiềm ẩn nhiều mối nguy hại về vệ sinh an toàn thực phẩm, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của các em học sinh.

Hàng, quán bủa vây cổng trường   

Khảo sát một vòng tại một số trường học trên địa bàn tỉnh ta, đặc biệt là các trường tiểu học, THCS, THPT, chúng tôi có thể dễ dàng bắt gặp cảnh tượng học sinh “nhiệt tình” mua quà vặt tại các hàng, quán trước cổng trường. Cứ đầu giờ vào lớp hoặc giờ tan trường, các em lại vây quanh những hàng quán như thế này.

Mặc dù đã được khuyến cáo về sự mất vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) nhưng một số lượng lớn học sinh của các trường vẫn “bỏ ngoài tai” và thường xuyên tụ tập quanh đây. Có mặt tại cổng Trường tiểu học Đồng Phú (TP. Đồng Hới) trước giờ vào học, chúng tôi được dịp chứng kiến cảnh từng tốp học sinh sà vào các hàng quán bên cạnh. Em mua que kẹo mút, em mua gói bim bim, em thì mải mê với những thỏi kẹo hình ô tô, máy bay... Các dãy hàng ở đây được bày bán la liệt với đủ loại bánh kẹo, hàng quà mặc sức cho các “thượng đế” nhỏ tuổi lựa chọn.

Một người bán hàng cho biết: “Các loại kẹo có in hình siêu nhân, hoặc được đựng trong các túi đồ chơi bằng nhựa được nhiều học sinh lựa chọn. Giá chỉ vài nghìn đồng vừa ăn, vừa chơi đồ chơi”. Ngoài những món ăn vặt, các quán hàng rong còn phục vụ ăn sáng và ăn bữa phụ với nhiều món đa dạng từ xôi, bánh bao, xúc xích đến bánh rán, bánh mỳ...

Đa số các mặt hàng được bày bán trước cổng trường chỉ bày trên khay, tủ không cửa, các rổ đựng không đậy hoặc bánh kẹo không rõ xuất xứ do đó nguy cơ ngộ độc thực phẩm là rất cao. Tại một quầy hàng trước cổng trường THCS số 1 Nam Lý (TP. Đồng Hới), một nhóm học sinh chừng 4-5 em đang túm tụm ăn bánh bèo. Quầy hàng nằm ngay mặt đường, xe cộ qua lại, bụi bẩn nên không ai dám chắc về độ an toàn vệ sinh của nó. Nắm bắt tâm lý của học sinh, các chủ hàng bày bán những món ăn, nước uống rất bắt mắt, phù hợp với khẩu vị và túi tiền của các em. Vì vậy, các em đều rất thích, cứ có cơ hội là từng nhóm cả nam lẫn nữ ùa đến bao quanh mua hàng.

Tuy nhiên, hầu hết các chủ hàng thường không mấy quan tâm đến vấn đề bảo đảm vệ VSATTP. Học sinh là đối tượng có nguy cơ nhiễm độc cao nhất do sức đề kháng yếu và chưa có khả năng nhận biết, phân biệt thực phẩm độc hại. Hiện tại, chưa có con số thống kê cụ thể về tình trạng học sinh bị ngộ độc thực phẩm do sử dụng thức ăn, nước uống trước cổng trường. Tuy nhiên, trên thực tế, chuyện học sinh vì ăn uống các loại thực phẩm bán trước cổng trường mà bị đau bụng, phải nghỉ học để điều trị cũng không phải là ít. Nhưng, dường như việc loại bỏ hiểm họa này không hề đơn giản. Bởi không chỉ học sinh, mà ngay cả các bậc phụ huynh không phải ai cũng ý thức đầy đủ, nghiêm túc về chuyện này.

Hàng quán không bảo đảm VSATTP đang mọc lên như nấm, bủa vây nhiều cổng trường, gây ách tắc giao thông và ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của các em học sinh.

Nhiều phụ huynh không chỉ tự tay mua cho con em mình những món đồ ăn không bảo đảm mà do bận rộn hoặc quá thờ ơ, nhiều người còn cho con tiền để trẻ tự ăn sáng. Nhiều em đã không ăn sáng mà dùng tiền để mua quà vặt ở cổng trường theo sở thích. Đây cũng chính là điều kiện để các hàng, quán vẫn còn cơ hội “sống bám” vào các cổng trường.

Có khó dẹp bỏ?

Hàng quán học cơ mất VSATTP hiện nay đang là mối nguy cơ “treo” trước cổng trường, ảnh hưởng sức khỏe các em học sinh, trở thành nỗi lo lắng của không bậc phụ huynh. Ai cũng bức xúc khi đi ngang qua một cổng trường, từ lòng đường đến vỉa hè đều có nhiều hàng, quán, xe hàng rong án ngữ, học sinh vây kín mua thức ăn gây ùn tắc giao thông.

Môi trường học tập cho học sinh bị ảnh hưởng, mỹ quan đô thị trở nên nhếch nhác cũng vì các loại hàng, quán này. Nhưng bao giờ dẹp bỏ được tình trạng này và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm của loại hàng quán này lâu nay xem ra vẫn chỉ được quan tâm theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” được giải quyết thấu triệt có phải là câu hỏi khó tìm lời đáp (?).

“Dẹp hàng quán trước cổng trường là việc vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã gặp phải nhiều trở ngại do tính chất “di động” của loại hình này. Muốn dẹp bỏ đòi hỏi cần có sự hợp tác chặt chẽ của nhiều ban, ngành, đoàn thể”. Đây là quan điểm của một số hiệu trưởng các trường khi trao đổi với chúng tôi về vấn đề VSATTP ở những hàng quán xung quanh cổng trường.

Thầy Lê Mậu Một, Hiệu trưởng Trường tiểu học số 1 Nam Lý cho biết: “Chúng tôi cũng thường xuyên nhắc nhở những người bày bán hàng ở trước cổng trường nhưng lần nào họ cũng ậm ừ cho qua rồi đâu lại hoàn đó. Do họ buôn bán ngoài khu vực trường quản lý nên chúng tôi không thể ngăn cấm; việc cho bán hay không phải có sự can thiệp của chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng. Về phía nhà trường, chúng tôi thường xuyên nhắc nhở học sinh không mua và ăn các loại thực phẩm bày bán trước cổng trường. Nhưng thú thật, tình trạng nhiều học sinh “ghé thăm” các hàng quán không bảo đảm chất lượng mỗi khi ra khỏi trường vẫn diễn ra phổ biến”.

Chị Nguyễn Thị Dung, một phụ huynh học sinh Trường tiểu học số 1 Nam Lý cũng bộc bạch: “Nếu chấm dứt được việc buôn bán trước cổng trường thì thật là tốt. Nhiều lúc con trẻ đòi mua cái này, cái kia không mua thì thương con, con người ta có, con mình không, nghĩ cũng tội nghiệp. Mua thì lo sợ không hợp vệ sinh, gây ngộ độc thực phẩm. Bởi hàng quán toàn là những thực phẩm ăn uống với đủ màu sắc, hương vị tổng hợp không rõ nguồn gốc. Không chỉ mất vệ sinh, gây ngộ độc thực phẩm, việc bày bán tự do nơi cổng trường còn làm mất đi vẻ mĩ quan đô thị và ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường giáo dục”.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, hàng năm, các đoàn thanh tra đều tổ chức các đợt thanh, kiểm tra VSATTP. Tuy nhiên, việc kiểm tra thường chỉ tập trung ở các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, các cửa hàng quán kinh doanh lớn. Còn các hàng quán trước cổng trường dường như vẫn đang “nằm ngoài vùng phủ sóng” (?).

Chính đây là một trong những yếu tố khiến các loại hàng quán này mặc sức “tung hoành” bất chấp nguy cơ mất VSATTP mà đối tượng gánh hậu quả không ai khác ngoài các em học sinh vô tư, chưa ý thức đầy đủ về tác hại của nó. Dẫu gốc rễ của vấn đề là nhận thức của người tiêu dùng và cách thức kiểm soát của cơ quan chức năng, song không thể hoàn toàn trông chờ vào ý thức của học sinh khi các em chỉ là những đứa trẻ...

Do đó, để bảo đảm sức khỏe cho trẻ đến trường và tránh những điều đáng tiếc có thể xảy ra, cách tốt nhất là nhà trường và phụ huynh cần phối kết hợp trong việc giáo dục cho các em ý thức tự bảo vệ mình. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng phải sớm đưa ra những giải pháp mang tính lâu dài và phối hợp tích cực để chấm dứt tình trạng hàng quán mất vệ sinh bày bán tràn lan trước cổng trường học, tránh kiểu “bắt cóc, bỏ đĩa”.

Đào Vân