(QBĐT) - Đó là chủ đề Ngày Môi trường Thế giới năm 2013 nhằm mục đích khuyến khích mọi người hãy chú ý hơn đến những tác động tới môi trường từ việc lựa chọn thực phẩm. Đồng thời, chủ đề này cũng thiết thực hưởng ứng chiến dịch toàn cầu chống lãng phí thực phẩm. Cùng với cả nước, tỉnh ta đang tích cực hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới bằng việc tập trung các hoạt động tuyên truyền nhằm kêu gọi người tiêu dùng lựa chọn những loại thực phẩm thân thiện với môi trường và tránh lãng phí thực phẩm.

Lãng phí thực phẩm, "chuyện nhỏ" nhưng hậu quả lớn

Lâu nay, tình trạng lãng phí thực phẩm vẫn diễn ra hàng ngày, thậm chí hàng giờ nhưng nhiều người vẫn cho rằng đó là "chuyện nhỏ" bởi suy nghĩ giản đơn là không sử dụng hết thực phẩm thì có thể vứt bỏ. Một điều dễ nhận thấy là trong hầu hết các bữa tiệc tùng lớn, nhỏ đều gây lãng phí thực phẩm.

Không ít lần chúng tôi chứng kiến rằng, cả một bữa tiệc thịnh soạn, mỗi suất ăn được tính bằng tiền "đô" nhưng thực khách chỉ sử dụng chưa đến một nửa lượng thức ăn trên bàn tiệc. Và chỉ một số ít thực phẩm còn lại có thể được sử dụng còn phần lớn chúng bị vứt bỏ.

Trong các đám cưới, các buổi đại tiệc, chuyện lãng phí thực phẩm diễn ra khá phổ biến. Thực khách dùng quá nhiều thời gian cho các hoạt động chúc tụng, uống, thưởng thức văn nghệ còn "ăn" trở thành việc phụ. Không chỉ lãng phí thực phẩm đã qua chế biến trên bàn ăn, thực phẩm phục vụ nhu cầu uống như các loại bia, nước ngọt cũng lãng phí không kém. Trong rất nhiều buổi tiệc, thay vì "uống" được xem là "chất xúc tác" mang tính khai vị nhằm hỗ trợ cho bữa ăn thêm hấp dẫn thì người ta xem việc uống là chính.

Thế nên mới có chuyện uống nhiều quá khiến không ít người say xỉn, bia, nước ngọt đổ ra cả bàn, ghế, sàn nhà, chưa nói đến một số lượng lớn nước ngọt, bia còn thừa trong chai (đã mở nắp) hay trong ly sau bữa tiệc. Điều này đồng nghĩa với việc lãng phí tiền bạc và ảnh hưởng đến môi trường. Khó có thể thống kê được một ngày hay một tháng chúng ta lãng phí bao nhiêu thực phẩm nhưng chắc chắn con số đó là rất lớn trong khi hiện vẫn còn rất nhiều người nghèo khổ, thiếu ăn. Nếu như ở các khu đô thị, nơi người dân có mức sống cao thì ở các vùng nông thôn, không ít gia đình đang phải đối diện với cuộc sống khó khăn do họ thiếu việc làm, thu nhập thấp trong khi giá thực phẩm và các loại nông sản ngày càng cao. Và sự chênh lệch giàu nghèo trong cuộc sống người dân giữa các vùng miền là rất rõ. 

Lực lượng đoàn viên thanh niên đang thu gom rác thải trên địa bàn thành phố Đồng Hới.

Ông bác tôi ở huyện Tuyên Hóa đến thành phố Đồng Hới và ở lại vài ngày để dự đám cưới một người thân cứ thắc mắc rằng: "Tại sao trên các phương tiện thông tin đại chúng vẫn nói đi nói lại rằng "Quảng Bình vẫn là một tỉnh nghèo" nhưng tôi thấy thành phố Đồng Hới người ta lại quá giàu. Đi đến đâu cũng thấy nhà hàng khách sạn, quán xá và lúc nào cũng đông khách. Ngay cả những quán vỉa hè cũng không mấy nơi còn chỗ trống, nhất là vào những buổi chiều tối.

Thêm nữa, một đám cưới lộng lẫy được tổ chức ở nơi sang trọng vào loại bậc nhất thành phố nhưng mà người ta ăn rất ít. Nhiều bàn tiệc thức ăn dường như còn nguyên, trong khi ở quê không ít người đến nằm mơ cũng không thể có được một bữa ăn thịnh soạn như thế...". Lãng phí thực phẩm còn là thói quen của nhiều người. Nếu để ý bạn sẽ dễ dàng nhận thấy điều này trong các bữa tiệc tự chọn. Giữa hàng trăm món ăn, thực khách thỏa thích lựa chọn vào đĩa thức ăn của họ khá nhiều món để thưởng thức vì họ không phải trả thêm tiền. Và rồi, họ không ăn không hết, dẫn đến thực phẩm bị dư thừa.

Lãng phí thực phẩm nghe qua thì chỉ là chuyện nhỏ vì nếu bạn có tiền, bạn sẽ mua những gì bạn muốn dẫu bạn có sử dụng hết hay không. Thế nhưng hậu quả của nó lại không nhỏ chút nào. Khi bạn lãng phí thực phẩm còn có nghĩa là bạn đang lãng phí nước, năng lượng, nguyên liệu để chế biến thực phẩm. Điều đó không chỉ gây lãng phí tiền bạc mà còn ảnh hưởng rất lớn đến môi trường. Và nữa khi tiêu thụ không giới hạn sẽ làm cạn kiệt tài nguyên, vượt quá khả năng tái tạo, gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường sống của chúng ta.

Tìm "chìa khóa vàng" để bảo vệ sức khỏe

Những năm gần đây, số người thừa cân, béo phì và mắc các bệnh gút, mỡ máu, tiểu đường khá cao, đặc biệt là ở khu vực thành thị. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính, đến năm 2015, khoảng 2,3 tỷ người trên thế giới sẽ thừa cân và 700 triệu người sẽ bị béo phì, 347 triệu người trên toàn thế giới mắc bệnh tiểu đường và hơn 80% trong số này sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Đến năm 2030, số ca tử vong vì bệnh tiểu đường sẽ tăng gấp đôi.

Theo các chuyên gia về y tế thì ăn nhiều thực phẩm được chế biến sẵn (đồ hộp), thực phẩm có nhiều chất phụ gia rất dễ dẫn đến nguy cơ mắc các loại bệnh trên do nhà sản xuất sử dụng quá nhiều lượng muối, đường, dầu mỡ trong chế biến và cả chất bảo quản. Do tâm lý sính ngoại và tính tiện dụng nên rất nhiều cơ sở chế biến kinh doanh thực phẩm sử dụng các sản phẩm đã qua đông lạnh (tôm, cá, chả giò, nem hải sản) có xuất xứ từ các tỉnh, thành phố và cả quốc gia khác...

Với các thực phẩm này, người tiêu dùng rất dễ dàng chế biến vì đã số đã được ướp gia vị sẵn, lại có tính thẩm mỹ nhưng do phải qua cả quá trình vận chuyển dài, cùng các yếu tố khác liên quan đến sản xuất, bảo quản, thương hiệu nên mức giá khá cao và ít nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe con người. 

Vớt rác thải trên Hồ thành (Đồng Hới), một hành động đẹp để làm sạch môi trường.

Vậy, chiếc chìa khóa vàng để bảo vệ sức khỏe không ở đâu xa mà ở ngay trong ý thức, hành động của mỗi con người. Nếu chỉ sử dụng những sản phẩm thân thiện với môi trường, tránh mua những thực phẩm có sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, có chất kích thích tăng trưởng, sử dụng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương với thực đơn càng nhiều những món ăn hữu cơ (những món ăn được chế biến từ thực phẩm tự nhiên, được nuôi, trồng bằng chất hữu cơ) thì đó là hành động bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe của mỗi chúng ta.

Cùng chung tay hành động

Hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới, tỉnh ta đang tổ chức nhiều hoạt động nhằm bảo vệ môi trường như tăng cường các hoạt động thu gom, xử lý rác thải, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao ý thức của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Theo đó, ngành Y tế khuyến khích mọi người hãy chú ý hơn đến những ảnh hưởng môi trường từ việc lựa chọn và tiêu thụ thực phẩm, tránh lãng phí thực phẩm, cần phải tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, giảm tối đa các tác động đến môi trường từ việc sản xuất thực phẩm.

Ngành cũng tăng cường các hoạt động kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm ở các cơ sở chế biến kinh doanh thực phẩm, tuyên truyền phổ biến cho người dân cách lựa chọn thực phẩm an toàn để sử dụng. Một trong những đơn vị thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh là Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh.

Xuất phát từ thực tế ngày càng nhiều người sử dụng túi nilon trong sinh hoạt thường ngày mà không nhiều người biết rằng, đó là loại sản phẩm tiềm ẩn nhiều nguy cơ đe dọa sức khỏe con người nên từ năm 2010, Hội đã đã chỉ đạo xây dựng mô hình điểm Câu lạc bộ "Phụ nữ hạn chế sử dụng túi nilon và phân loại rác thải tại nguồn'' ở xã Nhân Trạch, Bố Trạch.

Mô hình này đã có tác động tích cực đến việc thay đổi nhận thức của người dân trong việc hạn chế sử dụng túi nilon nên  đã được nhân rộng ra nhiều xã, phường khác trên địa bàn các huyện Lệ Thủy, Đồng Hới, Bố Trạch.... Túi nilon với nhiều tiện ích như nhẹ, bền, rẻ, tiện dụng nên rất được nhiều người tiêu dùng lựa chọn trong sinh hoạt thường ngày nhưng nó được tạo nên bởi nhiều hóa chất, rất khó tiêu hủy hoàn toàn. Khi đốt chúng sẽ tạo ra một loại khí thải có chất độc, ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Để tạo ra một chiếc túi nilon phải sử dụng các hóa chất để tạo độ mềm, dẻo, dai, màu sắc và nếu chúng ta sử dụng loại túi này để đựng đồ ăn chín, nóng, hay thực phẩm tươi sống rất có thể thực phẩm sẽ bị nhiễm các hóa chất độc hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người.

Từ việc cung cấp cho hội viên những hiểu biết về tác hại của việc sử dụng túi nilon, Hội cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động chị em sử dụng làn, đựng thức ăn trong hộp, hay sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường như lá chuối, lá sen sạch, bao giấy sạch... và cung cấp cho chị em những kiến thức cơ bản để trở thành người tiêu dùng thông thái trong việc sử dụng các sản phẩm an toàn, có lợi cho sức khỏe.

Bên cạnh đó, các đơn vị như Tỉnh đoàn, Sở Tài nguyên và Môi trường... cũng có nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động người dân thực hiện các biện pháp để bảo vệ môi trường, chống  lãng phí thực phẩm vì đây là một trong những nguyên nhân gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.

Từ sự mất cân bằng quá lớn trong lối sống và những ảnh hưởng nghiêm trọng của vấn đề trên tới môi trường, chủ đề "Hãy nghĩ về môi trường trước khi tiêu thụ thực phẩm" khuyến khích mọi người trở nên ý thức hơn về các tác động tới môi trường trong việc lựa chọn thực phẩm để có những hành động, quyết định đúng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống.

                                                                              Nhật Văn