Thời gian vừa qua, bệnh bạch hầu quay trở lại ở các tỉnh Điện Biên, Hà Giang… và đã ghi nhận một số trường hợp tử vong. Qua đó, dấy lên vấn đề đáng lo ngại đối với việc trẻ không được tiêm đầy đủ các mũi vắc-xin dẫn đến nhiều hệ lụy là những bệnh dịch trước đây đã có thể ngăn ngừa bằng tiêm chủng thì nay có nguy cơ quay trở lại, gây nguy hiểm cho trẻ nhỏ và cả cộng đồng.

 

Trong nhiều năm qua, ngành Y tế Quảng Bình đã nỗ lực triển khai tiêm vắc-xin phòng 10 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) cho trẻ em dưới 1 tuổi và phụ nữ mang thai trong toàn tỉnh, đạt tỷ lệ từ 95% trở lên. Đó là các loại vắc-xin phòng bệnh viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm màng não/viêm phổi do vi khuẩn Hib, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản. Nhờ đó, hàng vạn trẻ em, phụ nữ có thai được bảo vệ, phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Nhiều năm trở lại đây, Quảng Bình chưa ghi nhận ca mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong Chương trình TCMR.

 

Tuy nhiên, từ đầu năm 2023 đến nay, nguồn cung vắc-xin của Chương trình TCMR bị gián đoạn. Do thiếu vắc-xin, nhiều trẻ em tỉnh ta chưa được tiêm các mũi đúng lịch để phòng ngừa dịch bệnh. Theo báo cáo của Sở Y tế, một số loại vắc-xin thuộc Chương trình TCMR đã hết. Cụ thể, đến tháng 3/2023 đã có 2 loại không còn được cấp là vắc-xin DPT (phòng bệnh bạch hầu-ho gà-uốn ván) và vắc-xin 5 trong 1 (phòng các bệnh bạch hầu-ho gà-uốn ván-viêm gan B-viêm màng não/viêm phổi do Hib).

Đến tháng 6, có 4 loại vắc-xin hết, gồm: Phòng bệnh lao (BCG), bại liệt uống tuyp b (bOPV), vắc-xin phòng bại liệt tiêm (IPV), sởi-rubella (MR). Đến tháng 7, cũng có 4 loại vắc-xin hết: Viêm gan B, sởi (MVVac), uốn ván (VAT) và viêm não Nhật Bản (Jevax). Sở Y tế đã có văn bản đề xuất nhu cầu vắc-xin trong Chương trình TCMR năm 2023 và 6 tháng đầu năm 2024 của các địa phương gửi Bộ Y tế từ tháng 7/2023. Nhưng đến thời điểm hiện tại chương trình vẫn thiếu nhiều loại vắc-xin, như: BH-HG-UV-VGB-Hib, vắc-xin DPT, vắc xin MR…

Cũng như các tỉnh, thành phố trong cả nước, do thiếu hụt vắc-xin nên tính đến tháng 10/2023, tỷ lệ TCMR của tỉnh ta đạt thấp hơn so với cùng kỳ năm trước. Toàn tỉnh mới chỉ có 8.328/11.893 trẻ em được tiêm đầy đủ các mũi vắc-xin cơ bản của Chương trình TCMR, đạt tỷ lệ hơn 70%.

Giám đốc Bệnh viện hữu nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới Nguyễn Đức Cường trăn trở: "24 giờ sau sinh là “thời gian vàng để tiêm vắc-xin viêm gan B cho trẻ nhằm ngăn ngừa lây nhiễm vi rút viêm gan B. Quảng Bình nói riêng và Việt Nam nói chung thuộc vùng có tỷ lệ lưu hành bệnh viêm gan B cao, mũi tiêm trong 24 giờ sau sinh có khả năng phòng được 85-90% nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, đồng thời bảo vệ trẻ trước các đường lây truyền viêm gan B khác. Nếu tiêm muộn, khả năng miễn dịch của trẻ sẽ giảm. Tuy nhiên, thời gian qua, do nguồn cung ứng vắc-xin viêm gan B trong Chương trình TCMR bị gián đoạn, bệnh viện đã thiếu hụt vắc-xin tiêm cho trẻ sinh ra tại bệnh viện. Trước tình hình này, chúng tôi đang tìm cách xoay xở, tìm kiếm nguồn vắc-xin dịch vụ để tiêm cho trẻ sơ sinh, ngăn ngừa lây nhiễm viêm gan B tránh những hệ lụy về sau cho trẻ".

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh”

Tâm lý của chị Nguyễn Thị Hòa (phường Bắc Nghĩa, TP. Đồng Hới) cũng như nhiều bà mẹ trẻ khác, là e ngại, không đưa con đi tiêm chủng đúng lịch, đủ mũi với nhiều lý do khác nhau, nhưng chủ yếu vẫn là sợ phản ứng sau tiêm chủng của trẻ. “Vì bé sinh ra hơi nhẹ cân, mỗi lần tiêm vắc-xin về hay sốt cao. Sợ sức khỏe của con không chịu được khi tiêm nhiều loại vắc-xin, nên tôi chỉ chọn tiêm cho cháu một số mũi cơ bản chứ không tiêm hết các loại vắc-xin trong Chương trình TCMR. Đợi cháu lớn thêm tý nữa, tôi sẽ cho cháu tiêm sau”, chị Hòa chia sẻ.

Với tâm lý e ngại của một số phụ huynh cùng việc thiếu hụt các loại vắc-xin trong Chương trình TCMR thời gian qua làm mất cơ hội, bị trì hoãn tiêm vắc-xin phòng bệnh qua nhiều tháng, đây là khoảng trống thời gian trẻ dễ mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và khi trẻ mắc bệnh sẽ là nguồn lây nhiễm trong cộng đồng.