.

Y tế Cuba và bài học với Việt Nam

.
08:52, Thứ Tư, 25/03/2020 (GMT+7)
(QBĐT) - Piter Martinez Benitez là bác sĩ chuyên khoa tim mạch can thiệp. Piter từ Cuba đến Quảng Bình làm việc theo diện chuyên gia tại Bệnh viện hữu nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới từ đầu năm 2018. Gần ba năm làm việc ở Việt Nam giúp Piter nhìn nhận khá rõ sự khác nhau giữa nền y tế công cộng của hai nước Việt Nam và Cuba. Sự khác biệt này đưa Cuba trở thành một trong những nền y tế ưu việt nhất thế giới.
 
Y tế gia đình là sự khác biệt
 
Piter từng làm bác sĩ nhiều năm tại Cuba trước khi qua Việt Nam làm việc. Piter nói ấn tượng đầu tiên khi đến Quảng Bình là cánh cổng di tích Quảng Bình quan nằm ngay ở rìa phía nam thành phố. Piter ví von rất hình ảnh rằng bác sĩ gia đình là cánh cổng đầu tiên để đến với hệ thống y tế quốc gia ở Cuba. Nhưng ở Quảng Bình thì cánh cổng Quảng Bình quan dẫn thẳng đến Bệnh viện hữu nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới-là một bệnh viện cấp 1, là cấp Trung ương.
 
Theo Piter, những viên gạch đầu tiên của nền y tế công cộng quốc gia Cuba được bắt đầu tư đại dịch sốt xuất huyết tại đất nước này năm 1981. Đại dịch đã làm chết hơn 100 trẻ em. Sau đại dịch này, Cuba bắt đầu thay đổi hệ thống y tế, bắt đầu từ y tế gia đình. Và chính y tế gia đình đã giúp y tế Cuba lên tới đỉnh cao của y học thế giới.
 Chuyên gia y tế Cuba Piter Martinez Benitez đã có gần 3 năm làm việc tại Quảng Bình.
Chuyên gia y tế Cuba Piter Martinez Benitez đã có gần 3 năm làm việc tại Quảng Bình.
Theo Piter, trong nền y tế gồm 3 cấp của Cuba, thì cấp y tế gia đình là cấp quan trọng nhất. Cấp điều trị và cấp nghiên cứu ở trên thường chỉ mang tính hỗ trợ bổ sung. Trong y tế gia đình, hệ thống bác sĩ gia đình được xem là sáng tạo mang lại hiệu quả cao nhất. Mỗi khu vực có một văn phòng chăm sóc sức khỏe. Tại đây luôn có một bác sĩ và một y tá. Người này sẽ chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho khoảng 100 gia đình với khoảng từ 700-1.000 người. Điều đặc biệt, những văn phòng y tế gia đình này không nhất nhiết được phân chia theo địa giới hành chính. Mà chia theo khu vực dân cư. 
 
Nếu tình trạng bệnh có thể điều trị được bằng thuốc hoặc các thủ thuật đơn giản thì có thể thực hiện ngay ở các văn phòng bác sĩ gia đình. Nhưng nếu xét thấy người bệnh cần xét nghiệm máu, bác sĩ gia đình sẽ lập tức đưa bệnh nhân lên phòng khám khu vực. Đây là nơi được trang bị nhiều máy móc thiết bị hiện đại. Có xét nghiệm. Có siêu âm. Có chuyên ngành, như: nội, nhi, sản, giải phẫu và một số giường bệnh. Với những trường hợp đặc biệt, thì bệnh nhân mới cần được chuyển lên tuyến cao hơn.
 
“Bác sĩ gia đình ở ngay trong mỗi khu dân cư. Bác sĩ vừa là bạn, vừa là thành viên của khu dân cư đó. Nên người này sẽ nắm hết tiền sử bệnh của toàn bộ người dân trong khu vực mình được phân công. Người nào bị bệnh gì thì bác sĩ đều nắm hết từ đầu…Bác sĩ gia đình sẽ kiểm soát hết nguồn bệnh để khi người đó có triệu chứng bệnh, bác sĩ sẽ không phải mất nhiều thời gian tìm nguyên nhân. Và sẽ có ngay giải pháp điều trị phù hợp nhất sau đó”, Piter nói.
 
Kiểm soát bệnh từ gốc
 
Cũng theo Piter, Cuba là một nước có khí hậu nhiệt đới, nhưng từ khi thay đổi hệ thống y tế thì Cu Ba luôn kiểm soát rất tốt dịch bệnh. Trong vài thập niên gần đây, Cuba rất ít khi để dịch bệnh xảy ra. “Y tế Cuba luôn kiểm soát dịch bệnh từ gốc.”, Piter chia sẻ.
 
Theo Piter, ngoài nhiệm vụ theo dõi và chăm sóc sức khỏe cho người dân trong khu vực dân cư được phân công, hệ thống bác sĩ gia đình ở Cu Ba còn kiêm luôn việc quản lý môi trường trong khu vực đó để bảo vệ sức khỏe cho người dân và ngăn ngừa dịch bệnh.
 
Bác sĩ gia đình sẽ thường xuyên đến thăm khám cho các gia đình. Công tác dự phòng cũng được thực hiện ngay trong những chuyến đi đó. Bất cứ bất thường nào trong sinh hoạt và môi trường sống của người dân đều được bác sĩ gia đình phát hiện và điều chỉnh ngay từ đầu. Bác sĩ gia đình cũng thường xuyên có những cuộc họp với người dân trong khu vực của mình để hướng dẫn cho người dân cách sinh hoạt và tạo ra môi trường sống an toàn. “Chính vì việc đó mà bác gia đình sẽ kiểm soát từ đầu nguồn bệnh. Biết ai bệnh gì để đưa đi điều trị. Biết tạo ra môi trường sống trong khu mình quản lý như thế nào để không xảy ra dịch bệnh. Nên rất khó để dịch bệnh xảy ra.”, Piter lý giải.
 
Bác sĩ gia đình ở Cuba là cấp y tế thấp nhất và gần với người dân nhất. Nhưng không phải vì thế mà có khoảng cách về mặt chuyên môn. Hệ thống bác sĩ gia đình ở Cuba đều là những bác sĩ chính quy được đào tạo theo chương trình chuẩn 6 năm của bác sĩ. Để làm được bác sĩ gia đình, những bác sĩ này còn phải được đào tạo thêm ba năm nữa. Bác sĩ gia đình là bác sĩ của mọi gia đình, mọi loại bệnh nên đó là lý do phải học thêm nhiều năm như thế.
 
Theo Piter, lương của bác sĩ gia đình ở Cuba không phải cao. Nhưng ở một nền y tế công và miễn phí hoàn toàn thì những bác sĩ đều lấy việc được chăm sóc cho sức khỏe người dân là trách nhiệm và cũng là may mắn của mình. “Bác sĩ không xem bệnh nhân như kinh doanh và luôn làm việc bằng tâm huyết. Đó chính là lý do đưa nền y tế Cuba lên hàng cao nhất thế giới.”, Piter tự hào. 
 
 “Việt Nam đang chống dịch rất tốt”
 
Những ngày qua, Piter cùng nhóm bác sĩ chuyên gia người Cuba đang làm việc tại Bệnh viện hữu nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới theo dõi rất kỹ diễn biến dịch bệnh Covid-19 tại Việt Nam. Piter nói rất ấn tượng với cách kiểm soát dịch bệnh của Việt Nam. Điều làm Piter ấn tượng nhất đó là sự vào cuộc của các đơn vị quân đội cũng như các ngành ngoài y tế trong việc chống dịch. Việc chính quyền chủ động cách ly theo khu vực để phòng dịch bệnh lây lan cũng là một dấu hiệu tích cực.
 
Piter nói ở Việt Nam chưa có hệ thống bác sĩ gia đình nên Chính phủ phải làm việc nỗ lực hơn nhiều lần. Trong khi đó ở Cuba, mỗi khi có dịch bệnh nghiêm trọng, ngành y tế sẽ tuân theo một chương trình kiểm soát y tế ở cộng đồng. Toàn bộ hệ thống y tế sẽ được kích hoạt. Những quy trình chung về cách ly, điều trị sẽ được tuân thủ. Nhưng quan trọng nhất theo Piter là Cuba có bác sĩ gia đình. Họ sẽ đi kiểm tra các khu dân cư hàng ngày. Bác sĩ gia đình sẽ hướng dẫn người dân cách chăm sóc, cách ly và điều trị. Bác sĩ dịch tễ học sẽ được tăng cường để hỗ trợ cho bác sĩ gia đình trong tình huống này.
 
“Vấn đề quan trọng là giáo dục cho người dân cách phòng tránh dịch bệnh. Kiểm soát dịch bệnh từ gốc. Biết kiểm soát tình trạng bản thân.”, Piter chia sẻ.
 
Quốc Nam 
 
,