.

Quảng Bình quan, công trình văn hóa-lịch sử tiêu biểu

.
08:45, Thứ Hai, 02/12/2019 (GMT+7)
(QBĐT) - Nằm ở trung tâm thành phố Đồng Hới, ngay sát quốc lộ 1A, Quảng Bình quan, di tích lịch sử-kiến trúc tiêu biểu, trở thành biểu tượng của Quảng Bình, là điểm tham quan du lịch thu hút lượng khách không nhỏ khi đến Đồng Hới.
 
Di tích lịch sử-kiến trúc hàng trăm năm tuổi
 
Về Quảng Bình quan, sách Đại Nam nhất thống chí viết: “Cửa quan dài 2 trượng 1 thước, rộng 2 trượng 5 thước; thành ngoài bảo vệ cửa quan dài 14 trượng 6 thước, cao 3 thước. Năm Minh Mạng thứ 6 (1826) xây gạch đá..."
 
Quảng Bình quan là một trong ba cửa ải của lũy Trấn Ninh kéo dài từ chân núi Đầu Mâu đến cửa biển Nhật Lệ. Hệ thống thành lũy quân sự với gần 30km chiều dài được nhà chiến lược quân sự thiên tài Đào Duy Từ thiết kế và cho xây đắp vào năm 1631. Hệ thống thành lũy được Đào Duy Từ tính toán chi tiết, kỹ càng, xây dựng rất kiên cố, vững chắc nhằm giúp chúa Nguyễn chống lại sự tấn công của quân Trịnh ở Đàng Ngoài.
 
Nhờ vậy, trong suốt gần nửa thế kỷ (1627-1672) diễn ra cuộc chiến tranh đẫm máu giữa hai thế lực Trịnh-Nguyễn, thành lũy Trấn Ninh đã giúp chúa Nguyễn chặn đứng và đẩy lùi nhiều cuộc tấn công, trong đó có 7 trận chiến quy mô lớn của quân Trịnh, khiến quân Trịnh không thể vượt qua cửa ải này.
 
Năm 1825, sau khi lên ngôi, một trong những việc làm đầu tiên của vua Minh Mạng là quan tâm đến các công trình di tích văn hóa, lịch sử. Ông đã cho sửa sang, trùng tu nhiều công trình di tích lịch sử trong đó có Quảng Bình quan. Ngoài việc trùng tu các hạng mục bị xuống cấp, hư hỏng, ông còn cho xây thêm các tháp canh phía trên cổng khiến cho cổng thành càng thêm uy nghi.
Cần có biện pháp bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị Quảng Bình quan. (Ảnh: Đ.V)
Cần có biện pháp bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị Quảng Bình quan. (Ảnh: Đ.V)
Đặc biệt, các vua triều Nguyễn còn cho đúc nổi hình ảnh Quảng Bình quan vào Nghi Đỉnh trong Tử Cấm thành. Do vậy, thời đó, Quảng Bình quan được đánh giá là một trong những công trình văn hóa-lịch sử tiêu biểu nhất của nước ta.
 
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mặt trước của Quảng Bình quan (hiện tại là đường Lê Lợi đi Đức Ninh) còn có hào thành xung quanh, có cầu vòm bắc qua hào được xây bằng gạch. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Quảng Bình quan đã ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của tỉnh nhà và thị xã Đồng Hới. Đêm 22 rạng ngày 23-8-1945, người dân Đồng Hới và các vùng lân cận đã tập trung tại Quảng Bình quan để cùng nhân dân các vùng lân cận kéo vào nội thành cướp chính quyền.
 
Cũng tại Quảng Bình quan, giặc Pháp đã hành hình nhiều chiến sỹ cộng sản yêu nước nhằm uy hiếp tinh thần của nhân dân. Thực dân Pháp đã dùng vọng lâu Quảng Bình quan làm vọng gác kiểm soát giao thông của ta. Năm 1954, trước khi cho quân rút khỏi thị xã Đồng Hới, chúng đã nổ mìn phá hủy nhiều vị trí quan trọng của thị xã, trong đó có cầu vòm, cửa quan của Quảng Bình quan.
 
Trong cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, với âm mưu đưa miền Bắc trở về thời kỳ đồ đá, đế quốc Mỹ liên tiếp mở nhiều chiến dịch tấn công Đồng Hới bằng không quân, hải quân... Chỉ trong một thời gian ngắn, thị xã Đồng Hới đã bị san phẳng. Kết thúc chiến tranh, cùng với việc khôi phục, kiến thiết lại quê hương, nhiều công trình văn hóa được đầu tư tôn tạo, trong đó có Quảng Bình quan.
 
Với những sự kiện lịch sử quan trọng diễn ra tại đây, năm 1992, Quảng Bình quan đã được Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) ra quyết định xếp hạng di tích cấp quốc gia. Từ đó, Quảng Bình quan từng bước được trùng tu, tôn tạo.
 
Thời gian gần đây, du lịch Quảng Bình có nhiều khởi sắc. Mảnh đất Quảng Bình ngày càng hấp dẫn du khách, đặc biệt là khách nước ngoài bởi hệ thống hang động kỳ bí, bởi nhiều loại hình du lịch sinh thái mới lạ, độc đáo, các điểm di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu. Quảng Bình quan, di tích lịch sử-kiến trúc tiêu biểu của tỉnh Quảng Bình, thu hút rất đông lượng khách du lịch bởi bề dày lịch sử hàng trăm năm tuổi, mang nét trầm mặc, cổ kính, uy nghi.
 
Cần chung tay bảo vệ
 
Là di tích lịch sử mấy trăm năm tuổi, gắn với biết bao sự kiện lịch sử của quê hương, tồn tại ngay giữa lòng thành phố, nhưng hiện nay, Quảng Bình quan đang bị sự vô ý thức của một bộ phận người dân xâm hại, làm ảnh hưởng không nhỏ đến mỹ quan cũng như sự linh thiêng của di tích.
 
Hiện nay, có một số người vô gia cư sử dụng lầu gác chuông làm nơi trú ngụ thường xuyên, nhất là vào ban đêm. Hai bên đường lên xuống di tích rác thải xả bừa bãi. Theo chúng tôi được biết, các cơ quan hữu quan cũng đã sử dụng nhiều biện pháp ngăn chặn quyết liệt, thường xuyên ra quân chấn chỉnh nhưng chỉ được một thời gian ngắn, thực trạng tại Quảng Bình quan lại trở về như cũ.
 
Không chỉ phần gác chuông, lầu mái phía trên mà phía dưới di tích cũng đang bị xâm hại. Xung quanh di tích, phần nền móng được lát đá phiến bị tháo dỡ nhiều chỗ. Con đường lát gạch vòng quanh di tích cũng bị nhiều người vô ý đỗ ô tô làm nhiều đoạn bị vỡ nát, trơ phần nền đất...
 
Thực trạng này ảnh hưởng không nhỏ đến di tích nói riêng và mỹ quan của thành phố Đồng Hới nói chung. Chính vì vậy, để bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị Quảng Bình quan, di tích lịch sử-kiến trúc tiêu biểu của Quảng Bình cần sự chung tay của các cấp, ngành hữu quan, đặc biệt là ý thức, trách nhiệm người dân mỗi một người dân.
 
Hải Yến
,
  • Xã Cảnh Dương trong chiến dịch Đảo La năm 1972

    (QBĐT) -  "Không chỉ mở ra phương án vận tải mới, đội thuyền cảm tử và đơn vị hỏa tuyến xã Cảnh Dương còn giữ vai trò nòng cốt, cùng các lực lượng của hai huyện Quảng Trạch và Bố Trạch trong việc vận chuyển gần 24.000 tấn gạo vào bờ, kết thúc thắng lợi Chiến dịch KHR1".

    21/11/2019
    .
  • "Linh hồn" của làng quê

    (QBĐT) - Ít ai biết được rằng, tại làng Phú Thọ, xã An Thủy (Lệ Thủy), một bàu mưng (lộc vừng) xanh tốt đã tồn tại suốt hàng trăm năm qua như một chứng tích lịch sử. Với người dân nơi đây, bàu mưng không chỉ là tài sản vô giá ông cha để lại mà còn là niềm tự hào, là "linh hồn" của làng quê và dẫu trải qua bao thăng trầm, biến động, họ vẫn quyết giữ cho bàu mưng ấy mãi xanh.

    17/11/2019
    .
  • Bến phà II Long Đại: "Địa chỉ đỏ" trên hành trình về nguồn

    (QBĐT) - Bến phà II Long Đại thuộc xã Hiền Ninh (huyện Quảng Ninh) là địa điểm ghi dấu sự kiện lịch sử không thể nào quên về sự hy sinh anh dũng của 16 thanh niên xung phong (TNXP) đơn vị C130 tỉnh Thái Bình trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc.

    10/11/2019
    .
  • Gia bảo truyền đời

    (QBĐT) - Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ đã khẳng định: "Nhân dân Lệ Thủy yêu quý hò khoan một cách bền vững. Trong tổng thể nhân dân đó, có những nghệ nhân suốt đời lưu giữ, bảo vệ nó như một tín đồ. Gia đình nghệ nhân ưu tú (NNƯT) Nguyễn Thị Lý là một ví dụ". Tình yêu hò khoan đã thấm vào máu thịt, vào tâm hồn của bao thế hệ con cháu trong gia đình bà và như bà tự hào nói, đó món gia bảo truyền đời quý giá, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

    10/11/2019
    .
  • Đặc sắc ca dao, dân ca đôi bờ Linh Giang

    (QBĐT) - Linh Giang hay còn gọi là sông Gianh, là con sông lớn nhất trong năm con sông của Quảng Bình, gắn với nhiều cộng đồng dân cư từ bao đời nay trong lịch sử, đó là các làng quê như: Thổ Ngọa, La Hà, Lộc Điền, Lũ Phong, Tân An, Phù Trịch, Trung Thôn, Lệ Sơn, Minh Cầm, Kinh châu… Cư dân nông nghiệp, sông nước nơi đây trải bao thế hệ cần mẫn lao động, sáng tạo nhiều loại hình văn học dân gian có giá trị. Dòng văn học dân gian này với các thể loại như vè, câu đối, truyền thuyết…; đặc biệt, ca dao, dân ca là loại hình phổ biến, mang tính đặc thù của cư dân nông nghiệp sông nước nơi đây.

    06/11/2019
    .
  • Chuyến đi sinh tử

    (QBĐT) - Đã gần nửa thế kỷ trôi qua, trong ký ức ông Nguyễn Văn Nhượng (phường Đồng Mỹ, TP. Đồng Hới), kỷ niệm về những ngày tham gia chiến dịch Hòn La vẫn sống động như mới hôm qua.

    05/11/2019
    .
  • Bếp lửa-không gian mở của người Ma Coong

    (QBĐT) - Người Ma Coong (dân tộc Bru-Vân Kiều) là cư dân bản địa cư trú lâu đời ở thượng nguồn Trường Sơn, tập trung đa số ở xã Thượng Trạch (huyện Bố Trạch). Họ có cuộc sống gắn bó mật thiết với thiên nhiên, lấy kinh tế nương rẫy, trồng trọt, săn bắn thú rừng và bắt các loại cá, tôm ở sông, suối làm nguồn sinh kế chủ đạo. Dấu ấn văn hóa đậm chất núi rừng đó khiến người Ma Coong gắn bó bền chặt với bếp lửa...  

    04/11/2019
    .
  • "Hồi sinh" giống lúa nếp quý và lễ hội cơm mới của người Bru-Vân Kiều

    (QBĐT) - Năm nay, đồng bào Bru-Vân Kiều ở xã Ngân Thủy (Lệ Thủy) ai ai cũng vui cái "bụng", bởi sau một thời gian thất truyền bà con đã tìm lại được giống lúa nếp than quý hiếm và phục dựng thành công lễ hội cơm mới, một nét đẹp văn hóa truyền thống đang có nguy cơ bị quên lãng…

    01/12/2019
    .